Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, njoftoi mbrëmë  se SHBA-të dhe Irani janë “shumë afër” një marrëveshjeje përfundimtare paqeje dhe se ai ka rënë dakord për një armëpushim dyjavor për të lejuar vazhdimin e negociatave. Njoftimi erdhi pak më shumë se një orë e gjysmë para afatit që ai i vuri vetes për të nisur sulme masive ndaj infrastrukturës energjetike dhe të transportit të Iranit, shkruan BBC.

Gjithçka varet nëse Irani do të ndërpresë armiqësitë dhe do ta hapë plotësisht Ngushticën e Hormuzit për trafikun detar tregtar. Regjimi në Teheran ka thënë se do ta bëjë këtë, por në të njëjtën kohë këmbëngul se vazhdon të ushtrojë “dominim” mbi këtë rrugë ujore vendimtare.

Marrëveshja i lejoi Trumpit të dilte nga një situatë e rrezikshme ku duhej të zgjidhte midis përshkallëzimit të konfliktit, në përputhje me kërcënimin e tij se “i gjithë qytetërimi do të vdesë sonte”, dhe një tërheqjeje që do të dëmtonte besueshmërinë e tij. Megjithatë, presidenti amerikan mund të ketë blerë vetëm një lehtësim të përkohshëm.

SHBA-ja dhe Irani po hyjnë tani në dy javë bisedimesh në një përpjekje për të arritur një zgjidhje të qëndrueshme. Rruga përpara ka të ngjarë të jetë e vështirë, por tregjet kanë reaguar me lehtësim. Çmimi i një fuçie nafte ra nën 100 dollarë për herë të parë në shumë ditë, dhe indekset e aksioneve amerikane u rritën, duke sugjeruar optimizëm se më e keqja ka mbaruar.

Kërcënimet që i paraprinë armëpushimit

Ky rezultat nuk ishte aspak i sigurt të martën në mëngjes, më 7 prill, kur Trump kërcënoi me shkatërrimin e qytetërimit iranian. Nuk është e qartë nëse ky kërcënim nga presidenti amerikan është ai që e detyroi Iranin të binte dakord për një armëpushim që e kishte refuzuar më parë.

Demokratët dënuan gjuhëm e Trump të martën, me disa që shkuan aq larg sa bënë thirrje për shkarkimin e tij. “Është e qartë se presidenti është në një gjendje të përkeqësuar dhe është i papërshtatshëm për të udhëhequr”, shkroi kongresmeni Joaquin Castro në X. Chuck Schumer, udhëheqësi i demokratëve në Senat, tha se çdo republikan që nuk votoi për t’i dhënë fund konfliktit me Iranin “mban çdo pasojë të kësaj, cilado qoftë ajo”.

Edhe pse shumë në partinë e Trumpit u rreshtuan me presidentin, mbështetja nuk ishte aq unanime sa zakonisht. Austin Scott, një kongresmen republikan nga Georgia dhe anëtar i Komitetit të Shërbimeve të Armatosura të Dhomës së Përfaqësuesve, kritikoi ashpër kërcënimet e Trumpit. “Komentet e presidentit janë kundërproduktive dhe unë nuk pajtohem me to”, i tha ai BBC-së.

Senatori Ron Johnson nga Wisconsin, zakonisht një besnik i Trump, tha se do të ishte një “gabim i madh” nëse Trump do të kryente fushatën e tij të paralajmëruar të bombardimeve. Kongresmeni Nathaniel Moran nga Teksasi shkroi në mediat sociale se ai nuk e mbështet “shkatërrimin e ‘një qytetërimi të tërë'”.

“Këta nuk jemi ne”, shkroi ai, “dhe është në kundërshtim me parimet që e kanë udhëhequr prej kohësh Amerikën”. Senatorja Lisa Murkowski e Alaskës, e cila shpesh është përplasur me presidentin, ishte po aq e drejtpërdrejtë, duke shkruar se kërcënimi i presidentit “nuk mund të justifikohet si një përpjekje për të fituar ndikim në negociatat me Iranin”.

Negociata të pasigurta përpara

Shtëpia e Bardhë ka të ngjarë të argumentojë se kjo levë negociuese funksionoi. Për një president që përballet me rënie të vlerësimeve të miratimit, kritika në rritje nga brenda partisë së tij dhe një ekonomi të rënduar nga çmimet e energjisë, çdo dalje nga konflikti ka të ngjarë të jetë një lehtësim. Në njoftimin e tij të armëpushimit, Trump tha se SHBA-të kishin “përmbushur dhe tejkaluar” të gjitha objektivat e tyre ushtarake dhe se ushtria e Iranit ishte dobësuar ndjeshëm, shkruan tutje BBC.

Edhe pse disa nga udhëheqësit e Iranit u vranë në sulme, regjimi fundamentalist islamik mbetet në pushtet.  Edhe nëse Teherani do ta hapte plotësisht Ngushticën e Hormuzit, aftësia e tij për të kontrolluar atë pikë kyçe tani është më e qartë se kurrë.

Në një deklaratë pas njoftimit të Trump, Ministri i Jashtëm iranian Seyed Abbas Araghchi tha se Irani do të pezullojë “operacionet e tij mbrojtëse” dhe do të lejojë kalimin e sigurt përmes Hormuzit “në koordinim me forcat e armatosura iraniane”. Ai shtoi se SHBA-të kishin pranuar “kornizën e përgjithshme” të planit 10-pikësh të Iranit.

Megjithatë, ky plan përfshin tërheqjen e forcave amerikane nga rajoni, heqjen e sanksioneve ekonomike, pagesën e dëmshpërblimeve të luftës dhe lejimin e Iranit të mbajë kontrollin e Ngushticës së Hormuzit. Është e vështirë të imagjinohet që Trump të bjerë dakord me ndonjë nga këto kushte, një shenjë se negociatat gjatë dy javëve të ardhshme mund të jenë jashtëzakonisht të vështira.

Për momentin, kjo është një fitore e pjesshme politike për Trumpin. Ai bëri një kërcënim dramatik dhe arriti rezultatin e dëshiruar. Megjithatë, armëpushimi është vetëm një pushim, jo ​​një zgjidhje e përhershme. Kostoja afatgjatë e fjalëve dhe veprimeve të presidentit, si dhe e vetë konfliktit, mbetet për t’u vlerësuar.