Një zbulim i ri shkencor në Shtetet e Bashkuara ka hapur mundësinë që plakja e trurit dhe dobësimi i kujtesës të luftohen përmes një spreji të thjeshtë për hundë. Në eksperimentet me minj të moshuar, vetëm dy doza të trajtimit kanë reduktuar ndjeshëm inflamacionin në tru dhe kanë përmirësuar funksionet e kujtesës, me efekte që kanë zgjatur për muaj të tërë.
Studiuesit e Universitetit Texas A&M kanë zhvilluar një terapi eksperimentale që synon një prej proceseve biologjike të lidhura me plakjen e trurit: inflamacionin kronik që dëmton gradualisht funksionimin e qelizave nervore.
Rezultatet e studimit, të publikuara në revistën shkencore Journal of Extracellular Vesicles, sugjerojnë se disa ndryshime të lidhura me plakjen e trurit mund të jenë të kthyeshme.
Megjithatë, shkencëtarët theksojnë se trajtimi është testuar deri tani te kafshët dhe ende nuk është vërtetuar se funksionon te njerëzit.
Si funksionon spreji që synon plakjen e trurit?
Me kalimin e moshës, në tru mund të zhvillohet një proces inflamator kronik, i njohur në shkencë si neuroinflammaging.
Ky proces prek veçanërisht hipokampusin, pjesën e trurit që luan rol thelbësor në kujtesë dhe të mësuar.
Inflamacioni i vazhdueshëm lidhet me dobësimin e funksioneve njohëse dhe konsiderohet një prej faktorëve që mund të kontribuojnë në zhvillimin e sëmundjeve neurodegjenerative, përfshirë Alzheimerin.
Ekipi shkencor, i udhëhequr nga profesori Ashok Shetty, ka zhvilluar një sprej që përmban grimca mikroskopike biologjike, të quajtura vezikula jashtëqelizore.
Këto grimca, të prodhuara nga qeliza burimore nervore njerëzore, transportojnë molekula të vogla rregulluese të quajtura mikroARN.
Përmes administrimit në hundë, ato mund të arrijnë në indet e trurit dhe të ndikojnë në mekanizmat qelizorë që shkaktojnë inflamacion.
Vetëm dy doza dhanë rezultate që zgjatën me muaj
Gjatë eksperimentit, studiuesit përdorën minj të moshuar, te të cilët u administruan dy doza të terapisë.
Rezultatet treguan se trajtimi kishte reduktuar ndjeshëm inflamacionin në tru dhe kishte përmirësuar funksionimin e mitokondrive, strukturave që prodhojnë energjinë e nevojshme për qelizat.
Përmirësimet nuk u kufizuan vetëm në nivelin qelizor.
Në testet e sjelljes, minjtë e trajtuar treguan aftësi më të mira për të njohur objekte të njohura, për të identifikuar objekte të reja dhe për të dalluar ndryshimet në mjedisin e tyre.
Sipas studiuesve, efektet u shfaqën brenda disa javësh dhe vazhduan për muaj.
Rezultate të ngjashme u vërejtën si te minjtë meshkuj, ashtu edhe te femrat.
Shkencëtarët: Plakja e trurit mund të mos jetë proces i pakthyeshëm
Profesori Ashok Shetty, i cili udhëhoqi studimin, beson se rezultatet mund të ndryshojnë mënyrën se si shkenca e trajton plakjen e trurit.
Sipas tij, objektivi nuk është thjesht zgjatja e jetës, por ruajtja e aftësive mendore dhe e pavarësisë së njerëzve gjatë moshës së shtyrë.
Studiuesit shpresojnë se një terapi e tillë mund të ndihmojë në të ardhmen për të ngadalësuar rënien e kujtesës dhe për të zhvilluar trajtime të reja kundër sëmundjeve neurodegjenerative.
Një tjetër mundësi që po shqyrtohet është përdorimi i kësaj teknologjie për rikuperimin e funksioneve të trurit pas goditjeve cerebrale.
Megjithatë, këto mbeten perspektiva kërkimore dhe jo përdorime të vërtetuara klinikisht.
A mund të përdoret spreji te njerëzit?
Pavarësisht rezultateve premtuese, spreji nuk është ende një ilaç i miratuar për përdorim te njerëzit.
Studimi është kryer te minjtë dhe nevojiten kërkime të mëtejshme për të përcaktuar sigurinë, dozimin dhe efektivitetin e mundshëm te pacientët.
Shkencëtarët kanë paraqitur një kërkesë për patentimin e teknologjisë, ndërsa kërkimet janë mbështetur nga Instituti Kombëtar Amerikan për Plakjen.
Nëse rezultatet konfirmohen në studime të ardhshme klinike, terapia mund të ofrojë një mënyrë më pak invazive për trajtimin e disa problemeve të lidhura me plakjen e trurit.
Zbulimi nuk do të thotë se shkencëtarët tashmë kanë gjetur një mënyrë për ta kthyer pas plakjen e trurit te njerëzit. Por ai ofron prova të hershme se disa prej mekanizmave biologjikë që ndikojnë në dobësimin e kujtesës mund të trajtohen dhe potencialisht të përmirësohen.
