Një nga materialet më të lehta dhe më izoluese në botë mund të bëhet së shpejti pjesë e ndërtimit dhe renovimit të shtëpive. Bëhet fjalë për aerogelin, një material me strukturë jashtëzakonisht poroze, që pengon kalimin e nxehtësisë dhe mund të ndihmojë në uljen e konsumit të energjisë për ngrohje dhe ftohje.
Sipas revistës shkencore New Scientist, dy kompani inovative në Britaninë e Madhe dhe Francë po përgatiten të prodhojnë aerogel në shkallë industriale, duke synuar një nga problemet më të mëdha të ndërtesave të vjetra: humbjen e nxehtësisë përmes mureve dhe çative.
Teknologjia mund të jetë veçanërisht e dobishme për shtëpitë historike dhe objektet ku izolimi tradicional është i vështirë ose i kushtueshëm.
Çfarë është aerogeli dhe pse izolon kaq mirë?
Aerogeli është një material sintetik shumë i lehtë, struktura e të cilit përmban një numër jashtëzakonisht të madh poresh mikroskopike.
Wim Malfait, studiues në Laboratorët Federalë Zviceranë për Shkencën dhe Teknologjinë e Materialeve (EMPA), shpjegon se aerogeli është në thelb një trup i ngurtë që përmban shumë ajër.
Struktura e tij bën që molekulat e ajrit të mbeten të kufizuara në pore shumë të vogla, duke ngadalësuar transferimin e nxehtësisë.
Kjo do të thotë se një shtresë relativisht e hollë aerogeli mund të ofrojë izolim termik shumë të mirë.
Materiali mund të përfshijë edhe karakteristika të dobishme, si rezistencë ndaj zjarrit dhe përshkueshmëri të avullit, në varësi të formulimit të produktit.
Pse mund të jetë zgjidhje për shtëpitë e vjetra?
Vetëm në Britaninë e Madhe ekzistojnë rreth tetë milionë banesa me mure masive, shumica të ndërtuara para viteve 1920.
Izolimi i tyre është shpesh i ndërlikuar.
Disa ndërtesa nuk mund të mbulohen nga jashtë për shkak të kufizimeve që mbrojnë pamjen historike, ndërsa izolimi i brendshëm mund të zvogëlojë hapësirën e banimit dhe, nëse projektohet gabimisht, të shkaktojë probleme me lagështinë dhe mykun.
Aerogeli mund të përdoret si përbërës i suvasë izoluese, duke mundësuar aplikimin e shtresave më të holla në muret ekzistuese.
Kështu, pronarët mund të përmirësojnë izolimin pa bërë ndërhyrje të mëdha në strukturën e ndërtesës.
Kompania britanike zhvillon suva izoluese me aerogel
Kompania britanike Thermulon ka zhvilluar një metodë të re prodhimi që, sipas saj, përdor materiale më të lira, më pak energji dhe pajisje më të përshtatshme për prodhim industrial.
Ajo po bashkëpunon me prodhuesin britanik Best of Lime për të krijuar një suva gëlqerore që përmban aerogel.
Kjo suva është menduar veçanërisht për izolimin e ndërtesave të vjetra dhe historike.
Sam Cryer nga Thermulon thotë se izolimi përmes suvasë mund të jetë produkti i parë i kompanisë që del në treg.
Sipas planeve të raportuara nga New Scientist, kompania synon të nisë prodhimin komercial në Irlandën e Veriut gjatë vitit 2027, me kapacitet fillestar prej rreth 100 tonësh aerogel në vit.
Franca po zhvillon edhe një veshje që mban çatitë më të freskëta
Ndërkohë, kompania franceze Keey Aerogel po përdor një qasje tjetër.
Ajo po zhvillon aerogel duke shfrytëzuar mbetje silici nga industria e ndërtimit dhe tretës që riciklohen vazhdimisht gjatë prodhimit.
Sipas themeluesit Francisco Ruiz, procesi i kompanisë ka gjurmë karboni rreth tri herë më të vogël krahasuar me metodat tradicionale të prodhimit të aerogelit.
Kompania po punon në materiale për izolimin e mureve të jashtme, mbushjen e hapësirave ndërmjet mureve dhe një veshje të veçantë për çati.
Kjo e fundit synon të pasqyrojë rrezatimin diellor dhe të pengojë hyrjen e nxehtësisë gjatë muajve të verës.
Keey Aerogel siguroi 18 milionë euro investime në vitin 2025, përfshirë mbështetje nga qeveria franceze.
Fabrika e saj e parë, pranë qytetit Mulhouse në lindje të Francës, planifikohet të nisë prodhimin në vitin 2027, me kapacitet prej 1,000 deri në 2,000 tonësh në vit.
A mund të ulen faturat e ngrohjes dhe energjisë elektrike?
Izolimi më i mirë i ndërtesave mund të zvogëlojë humbjen e nxehtësisë gjatë dimrit dhe hyrjen e saj gjatë verës.
Si rezultat, banesat mund të kenë nevojë për më pak energji për ngrohje dhe ftohje.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme në Evropë, ku shumë ndërtesa të vjetra kanë efikasitet të ulët energjetik.
Megjithatë, kursimet konkrete do të varen nga cilësia e izolimit ekzistues, klima, sistemi i ngrohjes dhe mënyra e instalimit.
Aerogeli nuk e bën automatikisht një ndërtesë me emetime neto zero, por mund të jetë një nga teknologjitë që ndihmojnë në arritjen e këtij objektivi.
Pengesa kryesore mbetet çmimi
Pavarësisht përparësive, aerogeli vazhdon të jetë më i shtrenjtë se materialet tradicionale të izolimit.
Prodhimi i tij historikisht ka kërkuar procese të ndërlikuara dhe sasi të mëdha energjie, gjë që ka kufizuar përdorimin kryesisht në industri, aviacion dhe teknologjinë hapësinore.
Metodat e reja synojnë ta zvogëlojnë këtë kosto.
Megjithatë, studiuesi Wim Malfait paralajmëron se kompanitë do të duhet t’i bindin konsumatorët se përfitimet afatgjata e justifikojnë çmimin fillestar.
Për disa ndërtesa ku izolimi tradicional është i vështirë, aerogeli mund të jetë një nga zgjidhjet më të përshtatshme.
Nëse prodhimi industrial zhvillohet sipas planeve, aerogeli mund të hapë një kapitull të ri në renovimin energjetik të banesave, duke kombinuar izolim të avancuar me ndërhyrje më të vogla në strukturën e ndërtesave.
