Dy sulme të kryera nga Rusia me dronë ndaj anijeve civile në Detin e Zi kanë rritur shqetësimin në vendet europiane, pasi incidentet ndodhën në Zonën Ekonomike Ekskluzive të Bullgarisë dhe përfshinë anije që nuk ishin nisur nga Ukraina dhe as nuk kishin si destinacion Ukrainën.
Ngjarjet shënojnë një zhvillim të pazakontë në përshkallëzimin e luftës, duke e afruar konfliktin edhe më shumë me hapësirat detare të vendeve anëtare të Bashkimit Europian dhe NATO-s.
Një nga anijet e sulmuara mbante flamurin e Palaut dhe ishte nisur nga Rumania në drejtim të Turqisë. Sipas të dhënave të raportuara, ajo nuk kishte lidhje me një udhëtim drejt Ukrainës. Anija e dytë, me flamur të Togos, po lundronte mes Turqisë dhe Rumanisë, kur u godit nga një dron. Pas sulmit, kjo anije u fundos në ujërat pranë brigjeve të Bullgarisë.
Sulmet kanë shkaktuar shqetësim të madh në Sofje, pasi bëhet fjalë për një zonë detare që ndodhet pranë territorit të një vendi anëtar të NATO-s dhe Bashkimit Europian. Kryeministri bullgar Rumen Radev thirri një mbledhje urgjente dhe informoi partnerët ndërkombëtarë për situatën. Megjithatë, autoritetet bullgare kanë bërë të qartë se për momentin nuk synojnë të kërkojnë aktivizimin e nenit 4 apo nenit 5 të Traktatit të NATO-s.
Sipas qëndrimit të Sofjes, arsyeja është se sulmet nuk kanë ndodhur në ujërat territoriale bullgare. Zona Ekonomike Ekskluzive i jep shtetit të drejtën për një sërë aktivitetesh ekonomike dhe juridiksioni të përcaktuar nga e drejta ndërkombëtare, por nuk konsiderohet e njëjtë me territorin detar sovran të një shteti.
Incidentet e fundit vijnë vetëm një ditë pasi një tjetër anije tregtare, e nisur nga porti ukrainas i Izmailit dhe me destinacion Italinë, u godit në Zonën Ekonomike Ekskluzive të Rumanisë. Kjo ka shtuar frikën se sulmet ruse në Detin e Zi po shtrihen gjithnjë e më shumë drejt rrugëve ndërkombëtare të transportit dhe po krijojnë rrezik për anijet civile që lëvizin në drejtim të vendeve europiane.
Në Bruksel, presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, e ka cilësuar situatën në Detin e Zi si “gjithnjë e më shqetësuese” dhe ka dënuar sulmet ndaj anijeve civile si të papranueshme. Ajo ka shprehur gjithashtu solidaritetin e plotë me vendet anëtare të BE-së që ndodhen në krahun lindor të Europës.
Sulmet kanë hapur edhe një debat të ri mbi sigurinë e transportit detar në Detin e Zi. Për vendet europiane, shqetësimi kryesor është se objektivi i sulmeve nuk po kufizohet më vetëm te anijet që lidhen drejtpërdrejt me eksportet apo importet ukrainase. Goditja e anijeve që udhëtojnë mes vendeve të tjera të rajonit rrit pasigurinë për kompanitë e transportit dhe ekuipazhet civile.
Zhvillimet pritet të jenë në qendër të diskutimeve mes Bullgarisë, Rumanisë, NATO-s dhe partnerëve të tjerë europianë, ndërsa autoritetet po vlerësojnë shkallën e rrezikut dhe mënyrën sesi duhet reaguar ndaj zgjerimit të incidenteve në Detin e Zi.
