Uashingtoni i ka ndërtuar planet e tranzicionit rreth zëvendëspresidentes Delcy Rodríguez, një operatore e zgjuar politike me lidhje të ngushta me industrinë e naftës.
Operacioni amerikan për kapjen e presidentit Nicolás Maduro gjatë fundjavës dhe nxjerrjen e tij nga Venezuela për t’u gjykuar në Nju Jork, la në krye të vendit një grua që Uashingtoni e njihte tashmë mirë: zëvendëspresidenten Delcy Rodríguez, shkruan Financial Times.
Rodríguez, një operatore politike e stërvitur, ishte parashikuar si kryetare e një qeverie tranzitore në bisedime sekrete që vëllai i saj politikan, Jorge, i kishte zhvilluar me Uashingtonin vitin e kaluar për një të ardhme pas Madurros, thanë dy persona të njohur me diskutimet. Në atë kohë, negociatat parashikonin që Maduro të shkonte në mërgim të sigurt, përcjell Gazeta Online Reporteri.net.
Administrata Trump kishte qenë “duke sinjalizuar prej kohësh se po e ndërtonte këtë tranzicion rreth Delcyt”, tha një investitor në Venezuelë. “Ata nuk e shohin atë si një kukull bindëse, por ajo ishte gjithmonë figura më konstruktive në të gjitha negociatat me SHBA-të.”
Ngjitja e 56-vjeçares në pushtet e ka vënë atë në një situatë delikate. Nga njëra anë, ajo duhet të qetësojë audiencat e brendshme. Nga ana tjetër, ajo përballet njëkohësisht me lavdërime dhe kërcënime nga Trump, i cili të dielën tha se nëse udhëheqësit e rinj të Venezuelës “nuk sillen siç duhet, do të bëjmë një goditje të dytë” dhe se Rodríguez mund të “përballet me një situatë ndoshta edhe më të keqe se Maduro”.
Të dielën në mbrëmje, Rodríguez mori një ton pajtues ndaj SHBA-ve, duke thënë në një deklaratë në rrjetet sociale se “prioriteti” i qeverisë së saj ishte “të ecë drejt një marrëdhënieje ndërkombëtare të balancuar dhe respektuese mes Shteteve të Bashkuara dhe Venezuelës”.
Por në një mbledhje të improvizuar të kabinetit të shtunën pasdite, ajo u betua për besnikëri ndaj Madurros së rrëzuar, e rrethuar nga zyrtarë të lartë ushtarakë dhe politikë — një shenjë e hershme e nevojës së saj për t’i mbajtur në anën e vet linjat e forta brenda Venezuelës, si dhe ndoshta e ngurtësisë së saj ideologjike.
“Ka vetëm një president në këtë vend, dhe emri i tij është Nicolás Maduro,” tha Rodríguez.
Gjykata e Lartë e Venezuelës i dha asaj kompetenca presidenciale në bazë të përkohshme.
Sekretari amerikan i shtetit, Marco Rubio, i cili ka pranuar se ka qenë në kontakt me Rodríguez, të dielën dukej se e kuptonte se deklaratat e saj ishin të destinuara për konsum të brendshëm.
“Ne do ta bëjmë vlerësimin mbi bazën e asaj që ata bëjnë, jo asaj që thonë publikisht në këtë fazë kalimtare, as domosdoshmërisht asaj që kanë bërë në të kaluarën, por mbi atë që do të bëjnë nga tani e tutje,” tha Rubio për udhëheqjen de facto të Venezuelës. “Pra, do ta shohim.”
Një diplomat në Karakas tha se komentet agresive të Rodríguez kishin për qëllim konsolidimin e pushtetit dhe qetësimin e ideologëve të vijës së ashpër. “Ajo është në skajin më të hapur të spektrit të regjimit, por prapë nuk është një figurë e lehtë për t’u pranuar as brenda vendit, as ndërkombëtarisht,” tha ai.
Gjatë administratës Biden, Rodríguez i la mbresa drejtuesve të kompanive me pragmatizmin e saj dhe zotërimin e detajeve kur udhëhoqi bisedimet me kompani ndërkombëtare të naftës, përfshirë Chevron-in, gjë që çoi në dhënien e licencave të kufizuara për të operuar në Venezuelë.
“SHBA-të e kanë vlerësuar situatën dhe kanë arritur në përfundimin se e vetmja skuadër me kapacitet teknik, politik dhe territorial për të realizuar diçka është Delcy dhe ekipi i saj,” tha një person me lidhje biznesi në Venezuelë.
E lindur në Karakas në vitin 1969, bijë e një guerilasi të majtë që themeloi një parti marksiste, Rodríguez ka reputacion në Venezuelë si një operatore politike e mprehtë dhe zgjidhëse pragmatike e problemeve ekonomike.
Ky reputacion duket se e ka bërë atë fytyrën e pranueshme të chavizmit — socializmit venezuelian të emërtuar sipas paraardhësit të Madurros — në sytë e Uashingtonit. Megjithatë, njerëz që e njohin thonë se ajo është një chaviste e përkushtuar, edhe pse më e moderuar krahasuar me të tjerët.
“Kur e takova për herë të parë, kalova dy orë ulur në verandë duke biseduar me të. Ajo më përshkroi me detaje vdekjen e të atit nga duart e shërbimeve të sigurisë. Ai u mbyt në qelinë e tij me gaz lotsjellës,” tha një ish-zyrtar i lartë amerikan.
“Ajo e tregoi historinë me një intensitet dhe pothuajse një egërsi të tillë, saqë u bë e qartë për mua se ajo e shihte veten si pjesë e një familjeje revolucionare, e cila kishte bërë sakrificën supreme për të mirën e madhe të revolucionit.”
Fillimisht një figurë dytësore në hierarkinë venezueliane nën Hugo Chávez, ajo u ngrit në skenë pas ardhjes në pushtet të Madurros në vitin 2013, e ndihmuar nga vëllai i saj Jorge, një psikiatër i trajnuar që drejton asamblenë kombëtare dhe u bë këshilltari kryesor politik i Madurros. Të dy vëllezërit flasin anglisht — diçka që chavistët e profilit të lartë shpesh e minimizojnë — ndërsa Delcy flet edhe frëngjisht.
Vëllezërit u bënë shtylla të regjimit të Madurros, të njohur për besnikërinë e tyre. Ata gjithashtu ndihmuan në mbikëqyrjen e zgjedhjeve të manipuluara në vitin 2024, që çuan në rizgjedhjen e Madurros, pavarësisht se kandidati i opozitës fitoi me një diferencë dy me një, sipas verifikimeve të pavarura.
“Delcy Rodríguez është një negociatore shumë inteligjente dhe e aftë, me kontroll të fortë mbi detajet,” tha një ish-udhëheqës rajonal që kishte punuar disa herë me të. “Ka një arsye pse Maduro i besonte asaj.”
Rodríguez u bë ministre e jashtme në vitin 2014 dhe ministre e financave dhe energjisë nga viti 2020, duke mbikëqyrur industrinë kryesore të Venezuelës: naftën. E sjellë për të parandaluar një kolaps ekonomik dhe për të ringjallur prodhimin në rënie të naftës, ajo arriti marrëveshje me kompani amerikane dhe ndërkombëtare të energjisë dhe mbikëqyri lehtësimin e kontrolleve të çmimeve dhe valutës.
E sanksionuar në vitet 2017 dhe 2018 nga SHBA-të, Kanadaja dhe BE-ja për minimin e demokracisë dhe shkeljen e sundimit të ligjit, ajo shkaktoi bujë në Spanjë në vitin 2020 me një vizitë të fshehtë në Madrid me një avion me flamur turk. Thelbi i skandalit, i njohur në Spanjë si “Delcygate”, lidhej me shitjen e dyshuar të mbi 68 milionë dollarëve shufra ari një biznesmeni spanjoll, të cilën Rodríguez e kishte lehtësuar, sipas prokurorëve spanjollë.
Njëkohësisht, roli i vëllezërve Rodríguez në drejtimin e negociatave me investitorë ndërkombëtarë dhe me SHBA-të, si nën administratën Biden ashtu edhe nën administratën e dytë Trump, i ka vënë ata në një pozicion të fuqishëm për të argumentuar në Uashington se janë të vetmit brenda Venezuelës që mund të realizojnë shpejt atë që amerikanët kërkojnë.
Ali Moshiri, ish-drejtues në Chevron që po mbledh fonde për të investuar në sektorin e naftës në Venezuelë, tha se Rodríguez nuk ishte “shumë e motivuar” nga ideologjia dhe se reformat e saj të ligjeve të hidrokarbureve i mundësuan Chevron-it të kthehej në Venezuelë pasi ishte përjashtuar nga sanksionet amerikane.
“Ajo është shumë e kualifikuar, e njeh mirë biznesin e naftës dhe gjithashtu fleksibilitetin që u nevojitet investitorëve,” tha ai. “Ajo mund të drejtojë një administratë tranzicioni, por i duhet ndihma e SHBA-ve, veçanërisht për lehtësimin e sanksioneve.”
Ekspozimi i saj ndërkombëtar çoi gjithashtu në propozimin e tranzicionit që Rodríguez, vëllai i saj dhe zyrtarë të tjerë të lartë venezuelianë i bënë SHBA-ve vitin e kaluar.
Ideja ishte të paraqitej një alternativë “më e pranueshme” ndaj regjimit të Madurros, duke i dhënë atij një dalje të sigurt drejt një vendi të tretë, thanë persona të njohur me situatën. Edhe pse bisedimet përfundimisht dështuan, ato treguan se zgjedhja e parë e administratës Trump nuk ishte largimi i Madurros me forcë.
Edhe pas largimit të Madurros, regjimi i tij mbetet në këmbë, përfshirë dy figurat kryesore të sigurisë: Vladimir Padrino López, kreu i forcave të armatosura, dhe Diosdado Cabello, ministër i brendshëm dhe udhëheqës i milicive famëkeqe informale të njohura si “colectivos”.
Ata, jo Rodríguez, kanë ndikim të drejtpërdrejtë mbi forcat e sigurisë. Ka gjithashtu një mosbesim të thellë mes krahut civil dhe atij ushtarak. Si shenjë e kësaj, Cabello ishte duke dëgjuar në të njëjtën dhomë ndërsa Rodríguez fliste me Rubion, sipas një personi me lidhje me elitën sunduese të Venezuelës.
Nicholas Watson, drejtor menaxhues në firmën konsulente Teneo, tha se “avantazhi i vetëm i Delcyt është se ajo ndoshta mund t’i besojë vëllait të saj Jorge”, por meqë të dy përfaqësojnë krahun civil të chavizmit, “do të ishte logjike që ata të kërkonin një aleancë me aktorë nga sfera e sigurisë për të forcuar pozicionin e tyre”.
As Rodríguez dhe as një zëdhënës i qeverisë venezueliane nuk iu përgjigjën një kërkese për koment.
Duke mbështetur Rodríguez për të drejtuar qeverinë, administrata Trump duket gjithashtu se ka lënë mënjanë opozitën demokratike të Venezuelës dhe udhëheqësen e saj kryesore, María Corina Machado, e cila fitoi Çmimin Nobel për Paqen vitin e kaluar. Aleati i saj Edmundo González u konsiderua fitues i zgjedhjeve të vitit 2024.
Në një intervistë për CBS, Rubio tha se kishte “admirim” për Machado-n dhe González-in, por asnjëri nuk ishte në një pozitë për të rrëzuar qeverinë chaviste që ka qenë në pushtet për më shumë se një çerek shekulli.
Një problem tjetër, thanë burime, ishte se Machado dhe González nuk gëzojnë asnjë besueshmëri te forcat e sigurisë së Venezuelës dhe Uashingtoni donte dikë që të ishte në gjendje ta merrte menjëherë situatën nën kontroll.
“Kemi çështje afatshkurtra që duhet të adresohen menjëherë,” tha Rubio të dielën. “Të gjithë duam një të ardhme të ndritur për Venezuelën. Të gjitha këto janë të mira… Por po flasim për atë që ndodh në dy-tre javët e ardhshme dhe në dy-tre muajt e ardhshëm.”
Vanessa Neumann, sipërmarrëse venezueliane në industrinë e mbrojtjes dhe ish-e dërguar e opozitës me lidhje të ngushta me establishmentin amerikan të sigurisë, tha: “Uashingtoni duket se po mendon se një lloj garde pretoriane amerikane do ta rrethojë Delcyn dhe do të fillojë të rrisë prodhimin e naftës dhe mirëqenien.
“Pyetja është: a do të funksionojë? Unë mendoj se Delcy do të kërcejë tango me ekipin e Trumpit dhe pastaj do të goditet pas shpine nga Diosdado dhe Padrino López, dhe më pas Trumpi do të kthehet në një kuptim kinetik”.
