Gjykata më e lartë penale e Spanjës ka vendosur të mbyllë për herë të dytë hetimin lidhur me përdorimin e softuerit spiun Pegasus, i prodhuar në Izrael, për përgjimin e telefonave celularë të ministrave të lartë spanjollë, përfshirë edhe kryeministrin Pedro Sánchez. Arsyeja kryesore, sipas gjykatës, është mungesa e vazhdueshme e bashkëpunimit nga autoritetet izraelite.
Hetimi kishte nisur në maj të vitit 2022, pasi qeveria spanjolle zbuloi se telefonat e kryeministrit Sánchez dhe të ministres së Mbrojtjes, Margarita Robles, ishin infektuar një vit më parë me Pegasus, një softuer që, sipas kompanisë prodhuese NSO Group, u shitet vetëm agjencive shtetërore. Më vonë u konfirmua se ishin vënë në shënjestër edhe telefonat e ministrit të Brendshëm dhe atij të Bujqësisë.
Zbulimet çuan në shkarkimin e drejtoreshës së shërbimit sekret spanjoll, Paz Esteban, si dhe në pranimin e “mangësive” brenda Qendrës Kombëtare të Inteligjencës (CNI).
Në vendimin e shpallur këtë javë, gjyqtari José Luis Calama i Audiencës Kombëtare në Madrid deklaroi se hetimi po arkivohet për herë të dytë, pasi autoritetet izraelite nuk kanë kthyer përgjigje ndaj kërkesave zyrtare për informacion, të njohura si letra-porosi.
Sipas gjyqtarit, mosreagimi i Izraelit ka penguar identifikimin e autorëve përgjegjës për përgjimet dhe përbën shkelje të marrëveshjeve ndërkombëtare ligjore, duke cenuar “parimin e mirëbesimit” që duhet të udhëheqë bashkëpunimin ndërmjet shteteve.
Hetimi ishte mbyllur fillimisht në korrik të vitit 2023, por u rihap disa muaj më vonë pasi autoritetet franceze dorëzuan informacione mbi raste të ngjashme të përgjimeve me Pegasus ndaj ministrave, deputetëve, avokatëve dhe gazetarëve në Francë. Megjithatë, sipas gjykatës, këto materiale nuk sollën prova të reja për identifikimin e autorëve të përgjimeve në Spanjë.
Gjyqtari Calama u shpreh i zhgënjyer nga refuzimi i përsëritur i Izraelit për të bashkëpunuar, përfshirë edhe një kërkesë për marrjen në pyetje të drejtorit ekzekutiv të NSO Group. Ai theksoi se, pa informacione të reja, çështja do të mbetet e pezulluar derisa të sigurohen prova të tjera.
Nga ana e saj, NSO Group ka deklaruar se dënon çdo përdorim të teknologjisë së saj për përgjimin e politikanëve, gazetarëve, aktivistëve apo disidentëve dhe se është e gatshme të bashkëpunojë me hetimet zyrtare. Kompania thekson se është vetëm furnizuese e softuerit dhe se nuk operon vetë sistemin, as nuk ka akses në të dhënat e mbledhura. NSO Group dhe qeveria izraelite janë kontaktuar për koment.
Skandali i Pegasus nuk është i ri në Spanjë. Në vitin 2020, një hetim i përbashkët i mediave The Guardian dhe El País zbuloi se politikanë të lartë katalanas pro pavarësisë ishin paralajmëruar se telefonat e tyre ishin vënë në shënjestër nga ky softuer spiun.
Dy vjet më vonë, ekspertë të Citizen Lab njoftuan se të paktën 63 persona të lidhur me lëvizjen për pavarësinë e Katalonjës ishin përgjuar ose infektuar me Pegasus gjatë viteve 2017–2020, 18 prej tyre me autorizim gjyqësor.
