Në ditën e incidentit diplomatik të paprecedentë në Varrezat e Shenjta, që ka tensionuar marrëdhëniet mes Izraelit dhe Vatikanit, katër qeveri evropiane kanë kërkuar nga kryeministri Benjamin Netanyahu të tërheqë projektligjin që parashikon dënimin me vdekje për palestinezët e dënuar për terrorizëm. Ligjin e ka paraqitur partia sioniste fetare Otzma Yehudit (Fuqi Hebraike).

Në një njoftim të përbashkët të ministrave të Jashtëm të Italisë, Francës, Mbretërisë së Bashkuar dhe Gjermanisë, të shpërndarë mbrëmjen e sotme, theksohet shqetësimi për natyrën diskriminuese të projektligjit:

“Miratimi i këtij ligji rrezikon të minojë angazhimet për parimet demokratike. I bëjmë thirrje ligjvënësve në Kneset dhe qeverisë që të heqin dorë nga këto plane.”

Projektligji, i paraqitur nga deputetja Limor Son Har-Melech, por i mbështetur fuqishëm nga ministri ekstremist dhe mesianko Itamar Ben-Gvir, i njohur si mbështetës i kolonëve më të dhunshëm në Bregun Perëndimor të pushtuar, është miratuar të martën e kaluar nga Komisioni për Sigurinë Kombëtare i Knesetit dhe pritet të dalë në seancë plenare këtë javë për leximin e dytë dhe të tretë, të domosdoshëm për miratimin përfundimtar.

Ligji ka shqetësuar shumë Bashkimin Evropian, gjë që tregohet edhe nga kërkesa për tërheqjen e tij nga Gjermania dhe Italia, dy nga qeveritë evropiane që gjatë luftës në Gaza kundër Hamasit kanë mbështetur më shumë Izraelin, pavarësisht masakrave të civilëve dhe shkatërrimit sistematik të Rripit të Gazës.

Ligji ka shqetësuar më parë edhe ekspertët e të drejtave të njeriut të Kombeve të Bashkuara. Nëse do të miratohet, ai do të shkelë edhe angazhimet zyrtare të Izraelit nga viti 2007 e më pas mbi rezolutat e OKB-së që kërkojnë një moratorium për ekzekutimet.

“Dënimi me vdekje është një formë ndëshkimi çnjerëzor dhe degradues, pa asnjë efekt parandaluese. Për këtë arsye ne i kundërvihemi, pavarësisht nga rrethanat. Refuzimi i dënimit me vdekje është një vlerë themelore që na bashkon”, theksohet në njoftimin e përbashkët të Romës, Parisit, Berlinit dhe Londrës.

Izraeli e ka hequr ekzekutimin për krime të zakonshme në vitin 1954, duke e ruajtur vetëm për krime lufte, krime kundër njerëzimit dhe disa vepra sipas ligjit ushtarak. Ai është zbatuar vetëm dy herë, hera e fundit në 1962 për nazistin Adolf Eichmann.

Tani, koalicioni i qeverisë së Netanyahu duket i vendosur ta riaktivizojë atë, duke bërë që të dënuarit për terrorizëm të mbahen në institucionet e siguruara, me vizita vetëm nga personeli i autorizuar dhe këshilla ligjore përmes lidhjes me video. Ekzekutimi, brenda 90 ditëve nga vendimi, do të jetë kryesisht me varje, megjithëse ministri Ben-Gvir nuk përjashton mundësinë e eutanazisë ose stolit elektrike.

Projektligji parashikon dy rrugë të ndryshme drejt dënimit me vdekje. E para përfshin territoret e pushtuara të Bregut Perëndimor, ku dënimi do të vendoset nga gjykatat ushtarake për “akta terroriste”, edhe nëse jo të qëllimshme, që shkaktojnë vdekjen e një personi. Ministri i Mbrojtjes i Izraelit mund të japë një mendim mbi këtë vendim.

Në Izrael, gjykatat civile do të vlerësojnë rastet vetëm për “vrasje të qëllimshme të qytetarëve ose banorëve izraelitë”, me vendime që mund të merren me shumicë, pa nevojën e një unanimiteti, dhe edhe kur prokurori nuk kërkon këtë dënim.