Geoffrey Hinton, një nga pionierët e inteligjencës artificiale dhe fitues i Çmimit Nobel, ka paralajmëruar se teknologjia që ai ndihmoi të zhvillohej mund të shkaktojë një krizë të madhe që gjatë vitit 2026 ose vitit të ardhshëm. Sipas tij, një sulm kibernetik i mundësuar nga inteligjenca artificiale mund të paralizojë rrjetet e energjisë elektrike ose sistemet financiare, ndërsa njerëzimi mund të arrijë në përfundimin se do të kishte qenë më mirë sikur kjo teknologji të mos ishte zhvilluar fare.
Në një intervistë për gazetën britanike The Guardian, shkencëtari 78-vjeçar tha se inteligjenca artificiale ka potencialin të krijojë një të ardhme të jashtëzakonshme për njerëzimin, por njëkohësisht paraqet rreziqe shumë serioze nëse zhvillimi i saj nuk kontrollohet, shkruan Reporteri.net.
Hinton, i njohur si një nga “baballarët e inteligjencës artificiale”, theksoi se nuk e konsideron veten pesimist të pakthyeshëm për teknologjinë.
Megjithatë, ai pranoi se ekziston mundësia që njerëzimi një ditë të arrijë në përfundimin se do të kishte qenë më mirë pa zhvillimin e saj.
“Këtë vit ose vitin tjetër mund të shohim një Çernobil të inteligjencës artificiale”
Një nga paralajmërimet më të forta të Hintonit lidhet me mundësinë e një incidenti të madh teknologjik.
Ai përmendi disa incidente të mëparshme të sigurisë, përfshirë raste gjatë verës kur agjentë të inteligjencës artificiale të OpenAI-së u përfshinë në sjellje që synonin depërtimin në platformën Hugging Face.
Hinton i krahasoi këto ngjarje me aksidentin bërthamor të vitit 1979 në centralin Three Mile Island, në Pensilvani, i cili shërbeu si paralajmërim për rreziqet e industrisë bërthamore.
Sipas tij, incidentet e deritanishme mund të jenë vetëm shenja paralajmëruese për një ngjarje shumë më të rëndë.
Ai paralajmëroi se një incident i krahasueshëm për nga rëndësia me katastrofën e Çernobilit mund të ndodhë në vitin 2026 ose 2027.
Megjithatë, Hinton nuk po paralajmëronte për një aksident të mirëfilltë bërthamor.
Ai dha si shembull mundësinë e një sulmi të mundësuar nga inteligjenca artificiale kundër infrastrukturës së prodhimit të energjisë elektrike, që mund të shkaktonte ndërprerje masive të furnizimit.
Një tjetër skenar që përmendi ishte paralizimi i sistemit financiar për një javë.
Sipas shkencëtarit, një incident i këtyre përmasave mund t’i detyronte udhëheqësit botërorë t’i merrnin më seriozisht rreziqet që lidhen me inteligjencën artificiale.
Kritika të ashpra ndaj Sam Altmanit, Elon Muskut dhe Mark Zuckerbergut
Në intervistën për The Guardian, Hinton kritikoi drejtpërdrejt drejtuesit e disa prej kompanive më të fuqishme të teknologjisë.
Ai shprehu mosbesim të thellë ndaj Sam Altmanit, drejtorit ekzekutiv të OpenAI-së, kompanisë që zhvillon ChatGPT.
Hinton tha se nuk i beson aspak Altmanit dhe se është jashtëzakonisht shqetësuese që ai drejton një nga kompanitë kryesore amerikane në garën për zhvillimin e inteligjencës artificiale më të fuqishme.
Kritikat e tij u drejtuan edhe ndaj Mark Zuckerbergut dhe Elon Muskut.
Sipas Hintonit, këta drejtues i kuptojnë rreziqet që mund të shkaktojë teknologjia, por megjithatë vazhdojnë të zhvillojnë dhe publikojnë modele gjithnjë e më të fuqishme për arsye financiare.
Ai e përshkroi këtë si bindjen e tij personale.
Nga ana tjetër, The Guardian rikujton një deklaratë të Altmanit nga shtatori 2026, në të cilën drejtori ekzekutiv i OpenAI-së kishte thënë se publiku duhet të ketë besim se kompania do të veprojë drejt, sepse e konsideron këtë gjënë e duhur dhe e kupton madhësinë e përgjegjësisë që ka.
Brenda dhjetë vjetësh mund të kuptojmë nëse njerëzimi është në gjendje ta kontrollojë AI-në
Hinton beson se brenda një dekade, ndoshta edhe më herët, do të bëhet më e qartë nëse njerëzimi është në gjendje t’i menaxhojë rreziqet e inteligjencës artificiale.
Ai paraqet dy skenarë të mundshëm për të ardhmen.
Në skenarin pozitiv, inteligjenca artificiale mund të krijojë atë që ai e quan një periudhë të bollëkut radikal, ku zhvillimet teknologjike mund të sjellin përfitime të jashtëzakonshme për shoqërinë.
Por nëse rreziqet nuk menaxhohen, Hinton paralajmëron për një rritje të madhe të pabarazisë ndërmjet të pasurve dhe të varfërve, papunësi masive dhe probleme të thella shoqërore e kulturore.
Sipas tij, pasojat mund të jenë aq të rënda sa të tronditin strukturën e shoqërisë.
Shkencëtari nuk pretendon se një skenar i tillë është i pashmangshëm, por argumenton se mënyra se si qeveritë dhe kompanitë do të veprojnë në vitet e ardhshme do të jetë vendimtare.
Kërkon kontroll të detyrueshëm të AI-së, të ngjashëm me miratimin e barnave
Një nga kërkesat kryesore të Hintonit është krijimi i një sistemi të detyrueshëm kontrolli për modelet më të avancuara të inteligjencës artificiale.
Ai propozon një mekanizëm të ngjashëm me atë të Administratës Amerikane të Ushqimit dhe Barnave, FDA.
Sipas këtij modeli, kompanitë do të duhej të paraqisnin prova statistikore bindëse para një autoriteti të pavarur, për të dëshmuar se përfitimet e një sistemi të ri të inteligjencës artificiale i tejkalojnë dëmet e mundshme.
Hinton përmendi rastin e talidomidit, një ilaç i zhvilluar në vitet 1950 që shkaktoi dëmtime të rënda të lindjes te shumë foshnja.
Sipas tij, përvoja ka treguar se lejimi i përdorimit të produkteve potencialisht të rrezikshme dhe kërkimi i përgjegjësisë vetëm pasi ato të shkaktojnë dëme nuk është qasja e duhur.
Hinton argumenton se kompanitë e mëdha teknologjike po kërkojnë, në praktikë, një mënyrë të ngjashme të trajtimit të inteligjencës artificiale.
Përplasje qëndrimesh për rregullimin e inteligjencës artificiale
Hinton mbështet një propozim ndërkombëtar për testimin e detyrueshëm të modeleve më të avancuara të AI-së, vlerësimin e tyre të pavarur dhe krijimin e standardeve të përbashkëta ndërqeveritare.
Sipas The Guardian, plani mbështetet nga presidenti i Finlandës dhe 32 vende të tjera, përfshirë Gjermaninë, Kanadanë, Australinë dhe Singaporin.
Presidenti amerikan Donald Trump, ndërkohë, ka kundërshtuar përpjekjet për të krijuar një sistem global rregullimi të AI-së dhe mbështet një qasje ku kompanitë e avancuara të teknologjisë vetërregullohen.
Kjo lidhet edhe me shqetësimet se kufizimet mund ta dobësojnë pozitën konkurruese të Shteteve të Bashkuara ndaj Kinës.
Kryeministri britanik Andy Burnham ka deklaruar se synon ta përdorë presidencën britanike të G20-ës vitin e ardhshëm për të kërkuar marrëveshje mbi parime dhe standarde globale që do të mundësonin zhvillimin e teknologjisë duke kufizuar rreziqet.
Shkencëtari që ndihmoi në krijimin e AI-së u largua nga Google për të paralajmëruar për rreziqet
Geoffrey Hinton ka punuar në fushën e inteligjencës artificiale për rreth 44 vjet.
Ai ka dhënë kontribut themelor në zhvillimin e rrjeteve nervore artificiale, sistemet matematikore që janë në themel të shumë prej modeleve moderne të inteligjencës artificiale.
I lindur në Londër dhe i rritur në Bristol, ai kaloi një pjesë të madhe të karrierës në Universitetin e Torontos.
Në vitin 2023 u largua nga Google, duke thënë se dëshironte të fliste më lirshëm për rreziqet që mund të krijojë zhvillimi i pakontrolluar i inteligjencës artificiale.
Puna e tij shkencore i solli Çmimin Nobel në Fizikë në vitin 2024.
Për shkak të kontributit në zhvillimin e inteligjencës artificiale, Hinton është krahasuar edhe me Robert Oppenheimerin, shkencëtarin që pati rol qendror në krijimin e armëve bërthamore.
Megjithatë, ai e refuzon këtë krahasim, duke theksuar se mijëra shkencëtarë kanë kontribuar në zhvillimin e rrjeteve nervore artificiale.
Pavarësisht paralajmërimeve, Hinton beson se katastrofa mund të shmanget
Edhe pse paralajmëron për rreziqe të mëdha, Hinton nuk beson se njerëzimi e ka humbur tashmë kontrollin mbi inteligjencën artificiale.
Ai shprehet se njerëzit ende mund të ndërhyjnë dhe të ndërtojnë mekanizma për ta menaxhuar teknologjinë.
Megjithatë, sipas tij, kjo do të kërkojë përpjekje të konsiderueshme.
Hinton i bëri komentet përpara shfaqjes së dokumentarit të ri AI: Probably Nothing to Worry About, në të cilin paraqitet edhe ish-kolegu i tij nga Google, Demis Hassabis.
Dokumentari pritet të transmetohet në televizionin britanik Channel 4 më 12 nëntor.
Pavarësisht frikës së tij për një incident të madh teknologjik, mesazhi përfundimtar i Hintonit është se njerëzimi ende ka mundësi t’i kontrollojë rreziqet e inteligjencës artificiale, nëse ndërmerren masa serioze për sigurinë e saj.
