Gazeta prestigjioze franceze “Le Monde” në një artikull kushtuar aplikimit të Kosovës në Bashkimin Evropian këtë aplikim e quan “më të ndërlikuar se të fqinjëve të saj për shkak të kontestimit territorial me Serbinë”, përcjell gazeta online Reporteri.net.
Duke rikujtuar se janë pesë shtete mosnjohëse të pavarësisë së Kosovës brenda unionit evropian, “Le Monde” thotë se “kjo situatë e bllokuar e bën ligjërisht të pamundshme që Këshilli i BE’së ta regjistrojë aplikacionin e Kosovës dhe t’ia nis Komisionit Evropian, e që është hapi i parë ligjor në procesimin e një aplikacioni për anëtarësim”.
“Anëtarësimi i Kosovës sigurisht që do të studiohet, por në të vërtetë nuk është prioritet,” tha një diplomat evropian me bazë në Bruksel, citon “Le Monde”.
Artikulli i plotë i “Le Monde”:
Liderët kosovarë e quajtën atë një “ditë historike”. Shteti i vogël ballkanik me një popullsi prej pak më pak se 2 milionë banorë ka aplikuar zyrtarisht për anëtarësim në Bashkimin Evropian (BE) të enjten, më 15 dhjetor. Kryeministri i Kosovës Albin Kurti përshëndeti “një ditë historike për popullin e Kosovës dhe një ditë të jashtëzakonshme për demokracinë në Evropë”, teksa dorëzoi letrën zyrtare të aplikimit në Pragë, Republika Çeke që aktualisht mban presidencën e rradhës të Këshillit Evropian.
Bosnje-Hercegovina u njoh zyrtarisht si kandidate për BE në Këshillin Evropian në Bruksel të enjten, duke e lënë Kosovën si shtetin e fundit ballkanik që aplikon për anëtarësim, në atë që mund të dëshmojë një proces potencialisht të gjatë dhe të pasigurt. Pesë vende të tjera në rajon – Serbia, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Shqipëria, Bosnje-Hercegovina – të cilat i paraprinë Kosovës kanë ecur përpara me ritmin e kërmillit prej vitesh, për shkak të mungesës së vullnetit të vërtetë politik në rajon dhe në BE.
Në Pragë, z. Kurti foli për një periudhë “nëntëvjeçare” për anëtarësim. “Është një proces afatgjatë, por ne do ta bëjmë punën tonë”, tha presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani.
Aplikimi i Kosovës është më i komplikuar se ai i fqinjëve të saj për shkak të një mosmarrëveshjeje të pazgjidhur territoriale që vendi i vogël ka me Serbinë. Beogradi ende nuk e njeh pavarësinë e rajonit me shumicë shqiptare, i cili u shpall në mënyrë të njëanshme në vitin 2008, dhe po mbështet një konflikt të ndezur në veri të Kosovës, rreth komunës së Mitrovicës veriore, e cila është e populluar kryesisht nga serbët që nuk duan të respektojnë me Prishtinën.
Në muajt e fundit, konflikti i ngrirë është shënuar nga disa episode tensioni pasi zoti Kurti, një nacionalist i krahut të majtë, ka kërkuar të pohojë sovranitetin e qeverisë së tij mbi këtë tokë të askujt. Diplomatët evropianë kanë thënë se nuk ishin në gjendje të konsideronin anëtarësimin e Kosovës derisa të zgjidhej konflikti. Përveç kësaj, pesë vende të BE-së (Qipro, Spanja, Greqia, Rumania dhe Sllovakia) ende nuk e njohin pavarësinë e Kosovës, gjë që e pengon vendin të aplikojë në Kombet e Bashkuara.
“Reforma të gjera”
Ngurrimi i këtyre vendeve mund të shpjegohet me praninë e pakicave me aspirata separatiste në territorin e tyre dhe këto kryeqytete nuk kanë gjasa të ndryshojnë pozicionin e tyre derisa të normalizohen marrëdhëniet midis Beogradit dhe Prishtinës. Një projekt-marrëveshje u propozua nga Franca dhe Gjermania në shtator, por rezultati i saj është i pasigurt.
Kjo situatë e bllokuar e bën ligjërisht të pamundur për Këshillin e BE-së regjistrimin e aplikacionit të Kosovës dhe përcjelljen e tij në Komisionin Evropian, hapi i parë ligjor në përpunimin e një aplikacioni për anëtarësim. “Nuk besoj se pakica e vendeve anëtare të BE-së që ende nuk e njohin Kosovën do të jenë kundër neve që t’i bashkohemi familjes evropiane”, tha z. Kurti. “Anëtarësimi i Kosovës sigurisht që do të studiohet, por në të vërtetë nuk është prioritet,” tha një diplomat evropian me bazë në Bruksel.
Para se të anëtarësohet në BE, vendi do të duhet të arrijë rezultate në luftën kundër korrupsionit, problemi kryesor në këtë shtet të ri, i cili po përballet edhe me papunësinë endemike. “Progresi do të varet nga angazhimi ynë për reforma të gjera për të avancuar demokracinë, sundimin e ligjit dhe zhvillimin ekonomik”, tha z. Kurti, i cili u zgjodh me shumicë të madhe në fillim të vitit 2021 me premtimin për reformimin e gjyqësorit, por i cili Zelli reformist ka rënë që atëherë.
Megjithatë, në rrugën e saj drejt BE-së, Kosova fitoi një fitore të madhe diplomatike që shihet si kritike për popullatën e saj, me zyrtarizimin të mërkurën të një marrëveshjeje ndërmjet Parlamentit Evropian dhe Këshillit që do t’i lejojë kosovarët të udhëtojnë pa viza në zonën Shengen. nga viti 2024. Kosovarët ishin evropianët e fundit (përveç rusëve dhe bjellorusëve) që duhej të kalonin këtë procedurë poshtëruese për të udhëtuar brenda Evropës.