Tregjet financiare botërore janë përfshirë nga një valë e fuqishme shitjesh, ndërsa investitorët po shqetësohen se zgjerimi i industrisë së inteligjencës artificiale mund të ngadalësohet pas rezultateve të zgjedhjeve amerikane. Vetëm gjatë së enjtes, më shumë se 3.2 trilionë dollarë vlerë tregu u zhdukën nga aksionet amerikane, ndërsa rëniet e mëdha u përhapën të premten në Azi dhe Evropë.
Sipas raportimit të drejtpërdrejtë të gazetës britanike The Guardian, të premten, më 6 nëntor 2026, shqetësimet e investitorëve lidhen me mundësinë e rregullave më të ashpra për industrinë e inteligjencës artificiale, ngadalësimin e ndërtimit të qendrave të të dhënave dhe dyshimet nëse investimet gjigante në këtë teknologji do të sjellin fitimet e pritshme, shkruan Reporteri.net.
Fitorja e demokratëve në zgjedhjet e ndërmjetme në Shtetet e Bashkuara ka shtuar pasigurinë politike për industrinë, në një kohë kur aksionet e kompanive teknologjike kishin arritur vlerësime historikisht të larta.
Wall Street humb mbi 3.2 trilionë dollarë brenda një dite
Të enjten, tregjet amerikane përjetuan një nga ditët më të vështira të muajve të fundit.
Indeksi Nasdaq, ku përfshihen shumë prej kompanive më të mëdha teknologjike, ra me 5.5 për qind.
S&P 500 humbi 4.36 për qind, ndërsa Dow Jones Industrial Average ra me 3.44 për qind, ose më shumë se 1,800 pikë.
Rëniet më të mëdha u regjistruan te kompanitë që kishin përfituar nga rritja e kërkesës për pajisje dhe infrastrukturë të inteligjencës artificiale.
SanDisk humbi 22 për qind të vlerës së aksioneve, ndërsa Micron dhe AMD ranë me nga 17 për qind.
Edhe Nvidia, një nga kompanitë më të rëndësishme në zhvillimin e procesorëve për inteligjencën artificiale, humbi mbi 9 për qind.
Rënia u shoqërua me rritje të ndjeshme të indeksit VIX, i njohur si treguesi i frikës në Wall Street.
Rëniet përhapen në Japoni, Korenë e Jugut dhe Tajvan
Pas goditjes së Wall Streetit, valës së shitjeve iu bashkuan edhe bursat aziatike.
Indeksi Nikkei i Japonisë ra pothuajse 6 për qind, duke regjistruar rënien më të madhe ditore që nga prilli i vitit 2025.
Në Korenë e Jugut, indeksi Kospi humbi rreth 6.7 për qind, ndërsa në Tajvan, Taiex ra me 4.5 për qind.
Këto ekonomi janë veçanërisht të ekspozuara ndaj industrisë së gjysmëpërçuesve dhe pajisjeve elektronike që përdoren në qendrat e të dhënave.
Frika se investimet në AI mund të ngadalësohen ka nxitur investitorët të shesin aksionet e kompanive që varen nga këto shpenzime.
Evropa gjithashtu përfshihet nga rënia
Pas Azisë, rëniet u përhapën edhe në tregjet evropiane.
Në Londër, indeksi FTSE 100 ra me rreth 1.75 për qind deri në orën 11:20 sipas kohës së Evropës Qendrore, duke u drejtuar drejt ditës më të dobët që nga marsi.
Edhe bursat e Gjermanisë, Francës dhe Spanjës e nisën ditën me humbje.
Indeksi DAX i Gjermanisë ra rreth 1.5 për qind në hapje, CAC 40 i Francës humbi 1.2 për qind, ndërsa IBEX i Spanjës rreth 1.1 për qind.
Rëniet tregojnë se shqetësimet për industrinë amerikane të teknologjisë po ndikojnë edhe në tregjet ndërkombëtare.
Pse rezultatet e zgjedhjeve amerikane po ndikojnë kaq shumë?
Një nga shqetësimet kryesore të investitorëve është se Kongresi amerikan i kontrolluar nga demokratët mund të mbështesë rregulla më të rrepta për industrinë e inteligjencës artificiale.
Vëmendja është përqendruar veçanërisht te qendrat e të dhënave, të cilat kërkojnë sasi shumë të mëdha energjie elektrike dhe ujë për ftohjen e sistemeve.
Në disa shtete amerikane, qytetarët kanë kundërshtuar ndërtimin e objekteve të reja, duke ngritur shqetësime për çmimet e energjisë dhe ndikimin në mjedis.
Investitorët druajnë se kufizimet e mundshme mund t’i vonojnë projektet e planifikuara.
Kjo do të ndikonte jo vetëm te kompanitë që ndërtojnë qendrat e të dhënave, por edhe te prodhuesit e çipave, furnizuesit e pajisjeve dhe kompanitë e energjisë.
Megjithatë, ende nuk është marrë një vendim i përgjithshëm për ndalimin e investimeve në inteligjencën artificiale.
Bëhet fjalë kryesisht për shqetësime të tregut lidhur me politikat që mund të miratohen në të ardhmen.
A po shpërthen flluska e inteligjencës artificiale?
Përtej zhvillimeve politike, investitorët kanë filluar të vënë në pikëpyetje edhe vlerësimet financiare të kompanive teknologjike.
Gjatë viteve të fundit, kompani si Microsoft, Amazon, Google dhe Meta kanë planifikuar investime të mëdha në qendra të të dhënave dhe infrastrukturë kompjuterike.
Një pjesë e këtyre investimeve është financuar edhe përmes huamarrjes dhe emetimit të aksioneve.
Por tregu po kërkon prova gjithnjë e më të qarta se shpenzimet do të përkthehen në fitime të qëndrueshme.
Susannah Streeter, strategia kryesore e investimeve në Wealth Club, shpjegon se shqetësimi për ngadalësimin e ndërtimit të qendrave të të dhënave po përkon me pasigurinë për kthimin financiar të investimeve gjigante në AI.
Ndërkohë, Kyle Rodda, analist i tregjeve financiare në Capital.com, vlerëson se rreziku rregullator është shfaqur në një moment kur sektori teknologjik tashmë po përballej me pritshmëri të larta dhe rezultate financiare që nuk i kanë përmbushur plotësisht ato.
Shitjet e detyruara mund ta kenë përshpejtuar rënien
Një faktor tjetër që mund të ketë ndikuar në rënien e shpejtë është përdorimi i huamarrjes nga investitorët për blerjen e aksioneve.
Kur çmimet bien ndjeshëm, investitorët që përdorin levë financiare mund të detyrohen të shtojnë garanci ose të mbyllin pozicionet e tyre.
Ky mekanizëm, i njohur si margin call, mund të krijojë një valë të re shitjesh, duke e përshpejtuar rënien.
Dan Coatsworth, drejtues i tregjeve në AJ Bell, thotë se disa investitorë mund të kenë shitur aksione për të siguruar fitimet e viteve të mëparshme, ndërsa të tjerët mund të jenë detyruar të shesin për shkak të humbjeve në pozicionet e financuara me borxh.
Sipas Reuters, disa fonde të mëdha investimi kanë filluar të zvogëlojnë përdorimin e levës financiare dhe të shkurtojnë ekipet që kanë regjistruar humbje.
Jo të gjithë analistët besojnë se bumi i AI-së po përfundon
Pavarësisht rënieve, disa ekspertë argumentojnë se investimet në inteligjencën artificiale vazhdojnë të jenë të rëndësishme për ekonominë amerikane.
Mohit Kumar, ekonomist në bankën e investimeve Jefferies, thotë se qendrat e të dhënave krijojnë vende pune dhe nxisin aktivitetin ekonomik.
Sipas tij, demokratët mund të kërkojnë kontroll më të madh mbi industrinë, por nuk kanë domosdoshmërisht interes ta ndalojnë një sektor që kontribuon në rritjen ekonomike.
Një pikëpamje tjetër paraqitet nga Mark Dowding i RBC BlueBay Asset Management.
Ai argumenton se ngadalësimi i disa projekteve mund t’u ndihmojë kompanive të mëdha teknologjike ta bëjnë zgjerimin më të qëndrueshëm financiarisht.
Pra, një ritëm më i ngadalshëm investimesh nuk nënkupton domosdoshmërisht dobësim afatgjatë të industrisë.
Elon Musk humb 113 miliardë dollarë nga pasuria në dy ditë
Rëniet e tregjeve kanë goditur veçanërisht edhe pasurinë e miliarderit Elon Musk.
Sipas të dhënave të Bloomberg Billionaires Index, të cituara nga The Guardian, pasuria e tij e vlerësuar është zvogëluar me rreth 113 miliardë dollarë në dy ditët pas zgjedhjeve amerikane.
Tesla humbi 3.34 për qind të mërkurën dhe 10.7 për qind të enjten.
Sipas raportimit, edhe SpaceX regjistroi rënie të vlerësimit të saj.
Për shkak se një pjesë e madhe e pasurisë së Musk lidhet me aksionet dhe pjesëmarrjet e tij në kompani, ndryshimet në vlerësimin e tyre ndikojnë drejtpërdrejt në pasurinë e tij të llogaritur.
Kjo nuk do të thotë se Musk ka humbur 113 miliardë dollarë para të gatshme, por se vlera e pasurisë së tij në letër është zvogëluar.
A pritet të vazhdojnë rëniet?
Tregjet e kontratave futures sugjeronin një fillim më të qetë të sesionit të së premtes në Wall Street.
Sipas të dhënave të raportuara rreth orës 10:14 sipas kohës së Evropës Qendrore, kontratat futures të Nasdaq 100 ishin rritur me 1.1 për qind, ndërsa ato të S&P 500 me 0.2 për qind.
Në të njëjtën kohë, kontratat futures të Dow Jones ishin në rënie me 0.8 për qind.
Këto të dhëna nuk garantojnë drejtimin e bursave pas hapjes së tregtimit.
Analistët paralajmërojnë se investitorët mbeten të ndjeshëm ndaj zhvillimeve politike, rezultateve financiare të kompanive dhe tensioneve gjeopolitike.
Megjithatë, The Guardian thekson se shumica e indekseve kryesore të bursave vazhdojnë të jenë në territor pozitiv që nga fillimi i vitit 2026.
Nasdaq, për shembull, mbetet rreth 4.6 për qind më lart sesa në fillim të janarit, pavarësisht rënies së fortë të ditëve të fundit.
Zhvillimet e kësaj jave tregojnë se investitorët kanë filluar ta rivlerësojnë me kujdes koston dhe përfitimet e bumit të inteligjencës artificiale. Megjithatë, mbetet e paqartë nëse rëniet e fundit përfaqësojnë një korrigjim të përkohshëm të tregjeve apo fillimin e një periudhe më të gjatë dobësimi të aksioneve teknologjike.
