Sipas një hetimi të Financial Times, Irani ka siguruar në mënyrë të fshehtë një satelit spiun kinez (TEE-01B) për shënjestrimin e bazave ushtarake amerikane në Lindjen e Mesme.

Dokumentet e rrjedhura tregojnë se sateliti u mor nga Forca Hapësinore e Islamic Revolutionary Guard Corps në fund të vitit 2024, pasi u lëshua nga Kina, dhe më pas u përdor për monitorimin e objekteve kyçe ushtarake amerikane.

Sateliti është ndërtuar nga kompania kineze Earth Eye Co dhe operohet me mbështetje të stacioneve tokësore të Emposat, duke i dhënë Iranit akses në rrjet global të të dhënave satelitore.

Të dhënat tregojnë se TEE-01B ka monitoruar baza si Prince Sultan në Arabinë Saudite (ku u goditën avionë amerikanë), si dhe objekte në Jordani, Bahrein, Irak, Kuvajt, Xhibuti dhe Oman, përfshirë edhe infrastrukturë civile në Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Bahrein.

Ekspertët thonë se sateliti përdoret qartësisht për qëllime ushtarake dhe i mundëson Iranit identifikimin e objektivave dhe verifikimin e sulmeve, me rezolucion rreth 0.5 metra — shumë më i avancuar se satelitët e mëparshëm iranianë si Noor-3, i cili kishte saktësi shumë më të ulët.

Kompania Earth Eye Co deklaron në faqen e saj se ka realizuar një transferim “në orbitë” të një sateliti drejt një shteti të paidentifikuar, pjesë e iniciativës Belt and Road Initiative, ku Irani është anëtar që nga viti 2021.

Sipas kompanisë, sateliti ishte planifikuar të përdorej për bujqësi, monitorim të oqeaneve, menaxhim emergjencash, mbikëqyrje të burimeve natyrore dhe transport urban.

Në shtator 2024, Forca Hapësinore e Islamic Revolutionary Guard Corps ra dakord të paguajë rreth 250 milionë juanë (36.6 milionë dollarë) për të marrë kontrollin mbi sistemin satelitor, sipas dokumenteve të siguruara nga Financial Times.

Sipas dokumenteve të Financial Times, një marrëveshje në renminbi (monedha zyrtare e Kinës) është nënshkruar nga një gjeneral brigade i Forcës Hapësinore të Islamic Revolutionary Guard Corps, dhe ajo përfshin kostot e satelitit, lëshuesit, mbështetjen teknike, infrastrukturën e të dhënave dhe shërbimet e një “palë të huaj”.

Sipas marrëveshjes, kompania Emposat i ofron IRGC-së softuerin dhe rrjetin tokësor për operimin e satelitit gjatë gjithë jetëgjatësisë së tij, duke përfshirë dërgimin e komandave, marrjen e të dhënave telemetrike dhe imazheve, si dhe kontrollin e operacioneve nga çdo vend në botë.

Eksperti Jim Lamson, ish-analist i CIA-s dhe studiues në Qendrën James Martin për Studime të Mospërhapjes, tha se kjo përbën një “strategji shpërndarjeje” për asetet hapësinore të Iranit, pasi stacionet tokësore iraniane mund të goditen lehtë, ndërsa stacionet në vende të tjera janë më të vështira për t’u sulmuar. Ai shtoi se Izraeli ka goditur disa objektiva të lidhura me programin hapësinor iranian gjatë konfliktit aktual, përfshirë edhe qendrën kryesore kërkimore të Agjencisë Hapësinore të Iranit në mes të marsit, të cilën ushtria izraelite e akuzoi se përdorej për satelitë ushtarakë dhe mbledhje inteligjence.

Lamson tha gjithashtu se sateliti TEE-01B rrit ndjeshëm aftësinë e Iranit për të monitoruar asetet ushtarake amerikane, duke u kombinuar me burime njerëzore në terren dhe me imazhe satelitore ruse, duke krijuar një mjet të fuqishëm për planifikim ushtarak.

Sipas raportimit, Irani po rrit përdorimin e kapaciteteve satelitore të huaja, në një kontekst bashkëpunimi të thelluar me Rusinë dhe përdorimit të teknologjive kineze me përdorim të dyfishtë civil dhe ushtarak.

SHBA po monitoron kompani kineze të sektorit hapësinor që dyshohet se mbështesin aktorë në Lindjen e Mesme, përfshirë rastin e Chang Guang Satellite Technology, e cila thuhet se ka ofruar imazhe për rebelët Houthi në Jemen për sulme në Detin e Kuq.

Emposat, që ofron infrastrukturën tokësore për sistemin satelitor, raportohet se ka lidhje me strukturat ushtarake kineze dhe me persona të lidhur me Forcën Hapësinore të Ushtrisë Çlirimtare Popullore. Megjithëse Emposat është kompani private, ajo është themeluar nga një ish-punonjës i një institucioni shtetëror hapësinor, dhe drejtues të saj kanë lidhje me universitete kineze të lidhura me ushtrinë.

Ekspertët thonë se kjo kompani është produkt i sistemit shtetëror dhe ushtarak kinez, i mbështetur nga fonde të bashkëpunimit ushtarako-civil.
Ish-zyrtarë amerikanë të inteligjencës thonë se Kina ka një histori furnizimi me armë për Iranin, përfshirë raketa anti-anije të përdorura për pengimin e trafikut detar në Ngushticën e Hormuzit.

SHBA ka parë gjithashtu indikacione se Kina mund t’i ketë ofruar Iranit raketa portative kundërajrore, ndërsa CIA nuk ka komentuar mbi këto pretendime. Analistët theksojnë se kufiri mes sektorit civil dhe ushtarak në industrinë hapësinore kineze është i paqartë dhe kërkon miratim shtetëror për çdo veprim të rëndësishëm.

SHBA ka paralajmëruar Kinën për pasoja nëse furnizon Iranin me sisteme të mbrojtjes ajrore, ndërsa Pekini mohon përfshirjen në përshkallëzimin e konflikteve dhe deklaron se mbështet dialogun e paqes.

/Reporteri.net/