NASA ka njoftuar një rishikim të madh të programit hënor Artemis, duke pranuar se plani për të ulur astronautë në Hënë në vitin 2028 nuk ishte realist pa një mision shtesë përgatitor.

Administratori i ri i agjencisë, Jared Isaacman, deklaroi se në vitin 2027 do të shtohet një fluturim i ri për të testuar në orbitën e ulët të Tokës zbarkuesit komercialë hënorë. Vetëm pas kësaj faze testimi, NASA synon të realizojë të paktën një, e mundësisht dy misione uljeje në Hënë gjatë vitit 2028.

Qasja e re synon të përshpejtojë ritmin e lëshimeve të raketës gjigante Space Launch System (SLS), por në hapa progresivë, duke shmangur misione që mbështeten njëkohësisht në shumë teknologji të patestuara.

“Do të ecim me hapa, duke ulur rrezikun ndërsa mësojmë dhe duke integruar të dhënat në projektimet pasuese. Duhet t’i kthehemi bazave”, tha Isaacman në një intervistë për CBS News.

Ndryshime në misionet Artemis
Misioni Artemis II, që parashikon një fluturim rreth Hënës me katër astronautë, është shtyrë për shkak të problemeve teknike, përfshirë një rrjedhje hidrogjeni dhe një defekt në sistemin e presurizimit me helium në fazën e sipërme të raketës. Nisja nuk pritet para 1 prillit.

Ndërkohë, Artemis III, që fillimisht synonte uljen pranë polit jugor të Hënës në 2028, do të ridimensionohet. Ai do të lëshohet në vitin 2027, por jo drejt Hënës. Astronautët do të kryejnë manovra takimi dhe bashkimi në orbitën e Tokës me një ose dy zbarkues hënorë komercialë që po zhvillohen nga SpaceX dhe Blue Origin.

Qëllimi është të fitohet përvojë praktike në fluturim përpara një uljeje reale në Hënë me ekuipazh. Pas kësaj faze, NASA synon të realizojë misionet Artemis IV dhe Artemis V në vitin 2028, me objektivin për të vazhduar me një mision hënor çdo vit më pas.

Shqetësimet për sigurinë
Vendimi për ristrukturim vjen pas një raporti kritik nga Aerospace Safety Advisory Panel, i cili e konsideroi planin ekzistues tepër të rrezikshëm dhe jo realisht të realizueshëm. Paneli rekomandoi një riorganizim të programit për të balancuar më mirë rrezikun në misionet e ardhshme.

Sipas zyrtarëve të NASA-s, ndryshimet janë diskutuar me kontraktorët kryesorë, përfshirë Boeing, United Launch Alliance dhe Lockheed Martin, të cilët kanë shprehur mbështetje për planin e ri.

Ndryshime në raketën SLS
Isaacman njoftoi gjithashtu pezullimin e zhvillimit të fazës së re më të fuqishme të SLS, të njohur si Exploration Upper Stage (EUS).

Në vend të saj, NASA do të përdorë një version të standardizuar të fazës së sipërme, më pak të fuqishme, por që shmang ndryshime të mëdha midis fluturimeve dhe thjeshton procesin e nisjes.

Zyrtarët theksuan se arkitektura e re do të ndjekë një model “hap pas hapi”, ku çdo mision ndërton kapacitete të reja pa marrë rreziqe të panevojshme.

Objektivi afatgjatë
Përtej uljes në Hënë, Isaacman theksoi se suksesi afatgjatë kërkon zhvillimin e një “ekonomie orbitale”, qoftë në orbitën e ulët të Tokës apo në sipërfaqen hënore.

“Duhet të krijojmë më shumë vlerë nga hapësira sesa investojmë në të. Vetëm kështu aktivitetet hapësinore nuk do të varen përgjithmonë nga taksapaguesit”, u shpreh ai.

Me këtë ristrukturim, NASA synon të rrisë sigurinë, të përshpejtojë ritmin e misioneve dhe të rikthejë një qasje më të ngjashme me epokën Apollo, por të përshtatur me realitetin teknologjik dhe ekonomik të sotëm.