Ndërsa Shtetet e Bashkuara dhe Irani negociojnë për të hapur përgjithmonë Ngushticën e Hormuzit dhe për të rinisur rrjedhën e naftës nga Lindja e Mesme, lëvizja tjetër në treg mund të varet nga një vend që nuk do të ulet në tryezën e negociatave: Kina.

Kina, konsumatori i dytë më i madh në botë i naftës bruto, ka ndërmarrë hapa për të ruajtur furnizimet, pasi lufta në Iran ka ndërprerë aksesin në më shumë se 11 milionë fuçi naftë në ditë. Duke ulur importet, duke u mbështetur në rezerva të mëdha dhe duke rritur përdorimin e energjisë së pastër, Kina ka qenë në gjendje të zbusë, nëse jo të eliminojë plotësisht, ndikimin e çmimeve më të larta në tregun e saj të brendshëm. Këto lëvizje janë ndjerë edhe në tregjet globale, shkruan CNN.

Pas më shumë se tre muajsh lufte, disa analistë parashikuan se çmimet e naftës mund të rriten në 200 dollarë për fuçi këtë vit. Megjithatë, edhe pse humbjet totale të furnizimit të vlerësuara kanë tejkaluar një miliard fuçi naftë, çmimet e naftës bruto kanë mbetur relativisht të qëndrueshme. Shumë analistë e tregojnë Kinën si arsyen kryesore për këtë.

“Kina ka luajtur një rol kyç në zbutjen e tronditjes për pjesën tjetër të Azisë dhe rrjedhimisht për ekonominë globale”, tha Daan Walter, drejtor i organizatës kërkimore energjetike Ember.

Të hënën, çmimi i naftës së papërpunuar Brent, benchmark global, ra nën 78 dollarë për fuçi, për shkak të pritjeve se tregtia normale përmes Ngushticës së Hormuzit, përmes së cilës kalon një e pesta e naftës botërore, mund të rifillojë së shpejti. Në javët para se SHBA-të dhe Izraeli të sulmonin Iranin, Brent tregtohej për më pak se 70 dollarë për fuçi, duke arritur një nivel rekord katërvjeçar prej 114 dollarësh për fuçi në fillim të majit.

Duke pasur parasysh ndikimin në rritje të Kinës në energjinë globale, analistët thonë se politikat dhe modelet e saj të shpenzimeve do të jenë thelbësore për tregun, pavarësisht se sa shpejt do të rihapet Ngushtica e Hormuzit.

“Dora e padukshme” e Kinës

Në një studim të publikuar më parë këtë muaj, analistët e Societe Generale shkruan se humbja prej 7 përqind e furnizimit global me naftë bruto për shkak të embargos arabe në vitin 1973 rezultoi në një rritje prej 134 përqind të çmimeve të naftës. Por çmimet nuk u rritën aq shumë gjatë luftës së Iranit, pavarësisht se konflikti preku 14 përqind të furnizimit global.

Ky paradoks iu atribuua kryesisht Kinës si “dora e padukshme që balancon tregun”, për shkak të aftësisë së saj për të ulur importet e naftës me rreth 3 milionë fuçi në ditë, një sasi pothuajse e barabartë me kërkesën totale të Japonisë për naftë bruto.

Kina ka qenë në gjendje të ulë ndjeshëm konsumin për disa arsye. Para luftës, Kina ndërtoi rezerva të naftës bruto, e ndihmuar nga dërgesat e lira të naftës së sanksionuar nga Rusia dhe Irani, tha Janiv Shah, nënkryetar i tregjeve të naftës në Rystad Energy.

Tani ka më shumë se një miliard fuçi naftë në rezerva tregtare dhe strategjike, të cilat filloi t’i përdorë në maj, thonë analistët.

“Kina po vendoste një kufi për çmimet,” tha Shah. “Këtë vit, ky model është përmbysur.”

Si tjetër ka ndikuar Kina në çmimet e karburantit?

Qeveria ka kufizuar gjithashtu eksportet e produkteve të rafinuara si nafta dhe benzina për të siguruar furnizimet vendase. Kjo i ka dekurajuar rafineritë kineze, të cilat përballen me marzhë më të ulët fitimi dhe janë të izoluara nga tregjet e huaja, nga blerja e naftës bruto në tregun global.

Ndërkohë, bumi i automjeteve elektrike në Kinë ka kompensuar nevojën e vendit për lëndë djegëse fosile. Afërsisht një në dy makina të reja pasagjerësh të shitura në Kinë tani është një automjet me energji të re. Flota e automjeteve elektrike të Kinës kurseu rreth një milion fuçi naftë në ditë vitin e kaluar, sipas vlerësimeve të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë.

“Ishte një valvul i shkëlqyer shkarkimi për tregun global të naftës bruto”, tha David Fishman, një drejtor në Lantau Group i specializuar në sektorin e energjisë në Kinë.

Ndërsa çmimet e larta ka të ngjarë të vazhdojnë të ulin kërkesën e konsumatorëve dhe të rafinerive, aftësia e Kinës për të zbutur një tronditje globale të furnizimit mund të kufizohet nga sasia e rezervave të karburantit që mund të mbajë, tha ai.

“Ajo që nuk mund të durohet përgjithmonë është pakësimi i inventarëve të naftës bruto”, tha Fishman. “Nëse çmimet dobësohen, do të pritej që gjëja e parë që do të bënin do të ishte të grumbullonin përsëri inventarë.”

Pas muajsh pritjeje për pasojat e krizës më të keqe të naftës në histori, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA) po paralajmëron tani se rihapja e Ngushticës së Hormuzit mund të shkaktojë një mbifurnizim vitin e ardhshëm.

Në raportin e saj mujor për naftën të publikuar të mërkurën, IEA parashikoi se rritja e furnizimit do të tejkalojë kërkesën me 4.7 milionë fuçi në ditë vitin e ardhshëm, ndërsa prodhimi i naftës bruto në Lindjen e Mesme kthehet në nivele normale.

“Kjo mund t’i ofrojë tregut një lehtësim të mirëpritur dhe një mundësi për të rimbushur furnizimet e shteruara, ose për të ndërtuar rezerva të reja strategjike, ndërsa vendet rishikojnë strategjitë dhe politikat e tyre energjetike në përgjigje të krizës”, shkroi organizata në raportin e saj.

Ndërsa kërkesa globale për naftë pritet të rritet vitin e ardhshëm, paqëndrueshmëria e kohëve të fundit ka nxitur interesin për energjinë e rinovueshme, e cila gjithashtu mund të zvogëlojë konsumin e naftës bruto në planin afatgjatë. Kina, një lider botëror në automjetet elektrike, bateritë dhe energjinë diellore, shënoi eksporte rekord të produkteve të teknologjisë së energjisë së pastër në mars, pas fillimit të luftës në Iran.

Ndërsa vendet e etura për naftë luftojnë për karburant, Kina po korr përfitimet e një tronditjeje globale të furnizimit. Statusi i Kinës si fuqia kryesore në botë në energjinë e rinovueshme i jep asaj një ndikim më të madh falë eksporteve në rritje të teknologjisë diellore, baterive dhe automjeteve elektrike.

Një problem i mundshëm lind gjithashtu

“Ky përshpejtim i elektrifikimit po fiton vrull”, tha Cosimo Ries, një analist në Trivium China i cili mbulon energjinë dhe automobilat. “Do të duhet të shohim se si do të zhvillohen bisedimet SHBA-Iran, por në përgjithësi, ky mund të jetë një moment i shkëlqyer për dekarbonizimin global.”

Muyu Xu, analiste e lartë e kërkimit të naftës bruto në platformën e inteligjencës së mallrave Kpler, tha se mbifurnizimi mund të arrijë që muajin tjetër. Nëse Ngushtica e Hormuzit rihapet shpejt, kjo do të thotë se 100 milionë fuçi naftë e bllokuar do të rikthehen në treg, tha ajo.

Ndërkohë, Irani ka të ngjarë të rrisë në mënyrë agresive prodhimin e vet, veçanërisht nëse hiqen sanksionet e SHBA-së. Por kjo mund ta bëjë naftën iraniane më pak tërheqëse për Kinën, e cila e ka blerë atë me zbritje sepse Irani nën sanksione ka pak mënyra të tjera për të shitur.

Megjithatë, Xu shtoi se shumë vende e kanë përmbushur tashmë kërkesën e tyre për naftë bruto për verën, dhe Kina mund të bëhet përsëri çelësi për balancimin e tregut.

“Kjo është një pamje krejtësisht e ndryshme nga vetëm dy muaj më parë,” tha Xu. “Tani për tani, vendi që ka kapacitetin për të thithur furnizimin e tepërt është Kina. Por problemi është: Çfarë dëshiron të blejë Kina?”