Thellë në ujërat e Arktikut, pranë arkipelagut të largët Svalbard, këtë pranverë, aleatët e NATO-s zbuluan nëndetëse ruse duke u stërvitur për të lëshuar një armë sekrete të projektuar për të dëmtuar kabllot kritike nënujore, pa lënë gjurmë.

Operacioni i fshehtë rus, i përshkruar për Reuters nga dy zyrtarë perëndimorë, u krye nga GUGI, drejtoria ruse për luftën nënujore, e cila përdori mjete nënujore për thellësi të mëdha për të simuluar vendosjen e kësaj teknologjie të sofistikuar dhe shkatërruese.

Një operacion i përbashkët që përfshinte Britaninë, Norvegjinë dhe Shtetet e Bashkuara gjurmoi dhe u përball me anijet ruse në det, thanë dy zyrtarët, të cilët folën në kushte anonimiteti. Anijet u penguan të përfundonin stërvitjen e tyre dhe përfundimisht u larguan nga zona.

Britania dhe Norvegjia njoftuan në prill se kishin zbuluar një operacion të fshehtë rus në ujërat e Arktikut. Por zbulimi i armës së re, vendndodhja e operacionit dhe përfshirja e SHBA-së nuk ishin raportuar më parë, transmeton në shqip gazeta online Reporteri.net.

Përballja në thellësi të detit vjen në një kohë kur disa zyrtarë perëndimorë të inteligjencës druhen se Kremlini po shton operacionet e sabotimit në Evropë dhe po përgatitet për një konflikt me NATO-n.

Disa analistë të inteligjencës amerikane janë gjithnjë e më të shqetësuar se Rusia mund të testojë paktin e mbrojtjes së përbashkët të NATO-s, të njohur si Neni 5, thanë tre zyrtarë amerikanë. Nëse kjo ndodh, shkatërrimi i kabllove nënujore mund të jetë një pjesë kritike e kësaj përpjekjeje, thanë zyrtarët perëndimorë.

Kabllot, jo më të trasha se një zorrë kopshti, të vendosura në fund të detit ose të groposura pak nën të, janë thelbësore për lidhjen globale me internetin dhe transaksionet financiare. Rëndësia e tyre ekonomike dhe strategjike i ka bërë ato objektiva edhe në konfliktet e kaluara, përfshirë Luftën e Parë dhe Luftën e Dytë Botërore, kur ishin thelbësore për transmetimin e urdhrave përmes telegrafit ose telefonit.

Dy kabllo nënujore me fibra optike, secila rreth 1,400 kilometra e gjatë, lidhin Svalbardin me Norvegjinë kontinentale dhe shtrihen deri në 2,700 metra nën sipërfaqen e detit. Ato transmetojnë sasi të mëdha të të dhënave satelitore të shkarkuara në stacionin tokësor satelitor SvalSat, më i madhi në botë dhe pjesë e Rrjetit të NASA-s për Hapësirën e Afërt.

Ministria ruse e Mbrojtjes nuk iu përgjigj kërkesës për koment lidhur me incidentin. Kremlini mohon vazhdimisht kryerjen e operacioneve të sabotimit në vendet e NATO-s ose planifikimin e ndonjë konfrontimi.

Disa zyrtarë perëndimorë argumentojnë se aktivitetet ruse kundër shteteve evropiane janë shtuar muajt e fundit, ndërsa vija e frontit në Ukrainë ka mbetur kryesisht e pandryshuar.

Vende si Polonia, Lituania dhe Rumania kanë konfirmuar shkelje të ndryshme. Së fundmi, një përpjekje për sulm me dron ndaj aeroportit Leipzig/Halle në gusht shkaktoi një sërë reagimesh nga Gjermania, përfshirë mbylljen e një konsullate ruse në Bon dhe të një qendre kulturore në Berlin.

Në gusht, drejtori i Agjencisë Qendrore të Inteligjencës amerikane (CIA), John Ratcliffe, vizitoi homologët e inteligjencës në Moskë, pjesërisht për ta paralajmëruar Rusinë kundër përshkallëzimit të operacioneve të sabotimit në Evropë, thanë dy persona të njohur me çështjen.

Në të njëjtën kohë me përballjet në det, zyrtarët britanikë dhe norvegjezë i paraqitën gjetjet e tyre në Moskë, për t’u treguar se ishin në dijeni të teknologjisë së re – me shpresën se kjo mund ta bënte Rusinë të hezitonte ta përdorte atë, thanë dy zyrtarët perëndimorë.

Rusia nuk dëmtoi asnjë kabllo. Stërvitja u përqendrua në simulimin e vendosjes së teknologjisë në rast të një konflikti me NATO-n, thanë zyrtarët. Ata nuk pranuan të jepnin detaje se si funksionon teknologjia.

E pyetur për koment, NATO iu referua autoriteteve norvegjeze dhe britanike.

“Përmes operacionit tonë të përbashkët, i dërguam një mesazh të qartë Rusisë se ajo nuk mund të veprojë në mënyrë të fshehtë”, tha në një deklaratë ministri norvegjez i Mbrojtjes, Tore Sandvik.

“Ua kemi bërë të qartë pa asnjë ekuivok autoriteteve ruse se çdo përpjekje për të goditur infrastrukturën tonë kritike do të zbulohet dhe do të pasohet nga pasoja”, tha ai. “Nuk është në interesin e askujt që të përshkallëzohen tensionet në Veriun e Largët.”

Ministria britanike e Mbrojtjes iu referua deklaratave të 9 prillit, në të cilat pranohej se Rusia kishte tentuar aktivitete të fshehta në dhe pranë ujërave norvegjeze dhe britanike, përmes Drejtorisë Kryesore Ruse për Kërkime në Det të Thellë, e njohur me akronimin rus GUGI. Uashingtoni dhe Londra kanë vendosur sanksione ndaj kësaj drejtorie sekrete.

Shtëpia e Bardhë nuk iu përgjigj kërkesës për koment. CIA nuk pranoi të komentonte./Reporteri.net/