Studiuesi francez Serge Métais ka deklaruar se shërbimet sekrete ruse kishin ndërmarrë një operacion manipulimi kundër Kosovës menjëherë pas shpalljes së pavarësisë, duke shfrytëzuar institucionet evropiane dhe dobësitë personale të ish-senatorit zviceran Dick Marty, raporti i të cilit lidhet me procesin që çoi në themelimin e Gjykatës Speciale.
Sipas Métais, operacioni i pretenduar i ndikimit rus, që nisi pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës në vitin 2008, çoi te raporti i Dick Martyt, i cili më pas u bë një nga hallkat e procesit që përfundoi me themelimin e Gjykatës Speciale. Studiuesi francez argumenton se Rusia shfrytëzoi mekanizmat institucionalë evropianë për të diskredituar udhëheqjen e Kosovës dhe për të penguar konsolidimin ndërkombëtar të shtetit të ri.
Në një intervistë për gazetën “Epoka e Re”, Métais ka paraqitur pretendime për mënyrën se si Rusia kishte synuar ta diskreditonte udhëheqjen e shtetit të ri të Kosovës, duke shfrytëzuar përçarjet ndërmjet vendeve evropiane lidhur me njohjen e pavarësisë së saj.
Sipas tij, operacioni rus kishte nisur pothuajse menjëherë pas 17 shkurtit 2008, ndërsa objektivi ishte që shtetet evropiane të vazhdonin të mbeteshin të ndara në qëndrimet e tyre ndaj Kosovës.
Métais pretendon se për këtë qëllim ishte synuar hartimi i një raporti me autoritetin e Këshillit të Evropës, i cili do t’i diskreditonte moralisht drejtuesit më të lartë të shtetit të sapoformuar.
Ai thotë se hapi i parë formal i këtij operacioni ishte paraqitja e një mocioni nga një parlamentar rus në Asamblenë Parlamentare të Këshillit të Evropës, në prill të vitit 2008, vetëm dy muaj pas shpalljes së pavarësisë.
Sipas studiuesit francez, kjo asamble përbënte një platformë veçanërisht të përshtatshme për operacionet e dezinformimit të shërbimeve sekrete ruse.
Métais e cilëson këtë operacion të pretenduar si një pararendës të metodave të luftës hibride që Rusia e Vladimir Putinit përdor sot kundër Evropës.
Dick Marty, një “idiot i dobishëm” për shërbimet ruse
Një pjesë të konsiderueshme të intervistës, studiuesi francez ia kushton rolit të Dick Martyt, të cilin e përshkruan si një person që, sipas tij, ishte instrumentalizuar nga shërbimet sekrete ruse.
Métais përdor shprehjen “idiot i dobishëm” për të shpjeguar mënyrën se si një individ mund t’u shërbejë interesave të një shërbimi sekret pa qenë domosdoshmërisht agjent i tij.
Ai bën dallimin ndërmjet një agjenti, i cili vepron nën detyrim apo kontroll, dhe një individi që beson se vepron në mënyrë të pavarur, por që në të vërtetë mund të jetë objekt manipulimi.
Sipas Métais, individë të tillë mund të kenë bindje të sinqerta dhe të mbështesin vlera universale, por dobësitë e tyre personale, veçanërisht egoja dhe dëshira për njohje, mund të shfrytëzohen nga ata që synojnë t’i manipulojnë.
Ai vlerëson se Dick Marty i përshtatej këtij profili.
Studiuesi francez thekson se Marty kishte qenë i përkushtuar ndaj të drejtave të njeriut dhe luftës kundër organizatave mafioze, çka, sipas tij, duhej ta vendoste natyrshëm në kundërshtim me regjimin e Putinit.
Megjithatë, Métais pretendon se ish-senatori zviceran kishte pranuar të bashkëpunonte me agjentë rusë të ndikimit, duke besuar se në këtë mënyrë mund të arrinte objektivat e veta.
Sipas tij, Marty ishte bindur për fajësinë e kosovarëve në pretendimet për trafikim organesh dhe u besonte burimeve që studiuesi i përshkruan si pseudogazetareske, të cilat, sipas tij, furnizoheshin me informacione nga shërbimet sekrete serbe dhe ruse.
Métais: Dick Marty kishte zili suksesin e Carla del Pontes
Një tjetër element që studiuesi francez e konsideron të rëndësishëm në instrumentalizimin e Martyt është rivaliteti i pretenduar i tij me ish-kryeprokuroren e Tribunalit të Hagës, Carla del Ponte.
Métais thekson se motivet psikologjike të Martyt mund vetëm të hamendësohen, por, sipas tij, dëshmi të personave që e njihnin nxjerrin në pah nevojën e tij për famë dhe njohje profesionale.
Në këtë kuadër, ai përmend edhe zilinë që Marty pretendohet se kishte ndaj Carla del Pontes.
Të dy vinin nga kantoni zviceran i Tiçinos dhe kishin ndjekur karrierë si prokurorë, por, sipas Métais, Del Ponte kishte arritur një sukses shumë më të madh ndërkombëtar.
Ai kujton se Del Ponte kishte drejtuar Prokurorinë Federale të Zvicrës dhe kishte luajtur rol qendror në hetimin për kompaninë Mabetex të Behgjet Pacollit, e cila kishte kryer punime për rinovimin e Kremlinit.
Sipas rrëfimit të Métais, gjatë këtij hetimi ishin zbuluar komisione të fshehta të derdhura në llogari bankare të lidhura me karta krediti në emër të vajzave të ish-presidentit rus Boris Jelcin.
Më pas, në gusht të vitit 1999, Del Ponte ishte emëruar në krye të Prokurorisë së Tribunalit Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë, ku kishte trajtuar çështjet kundër Slobodan Millosheviqit, Ratko Mlladiqit dhe Radovan Karaxhiqit.
Ajo kishte qëndruar në këtë pozitë deri në fund të vitit 2007.
Sipas hipotezës së paraqitur nga Métais, kur Dick Marty u caktua në vitin 2008 për të hetuar pretendimet e ngritura përmes mocionit të parlamentarëve rusë, ai mund të ketë parë një mundësi për të dëshmuar se ishte më i aftë se Del Ponte.
Studiuesi francez pretendon se Marty mund të ketë synuar të provonte fajësinë e drejtuesve të lartë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, diçka që Del Ponte nuk kishte arritur ta provonte gjatë drejtimit të Tribunalit.
Në interpretimin e Métais, pikërisht kjo ambicie personale, e kombinuar me bindjet e Martyt për akuzat ndaj kosovarëve, e kishte bërë ish-senatorin zviceran veçanërisht të përshtatshëm për t’u shfrytëzuar nga shërbimet sekrete ruse.
Manipulimi i Evropës përmes institucioneve të saj
Në analizën e tij, Métais e vendos çështjen e Dick Martyt brenda një strategjie më të gjerë të Rusisë për të ndikuar në qëndrimet e vendeve evropiane ndaj Kosovës.
Ai argumenton se Moska kishte shfrytëzuar përçarjet ekzistuese brenda Evropës, duke synuar që përmes një raporti me autoritet institucional të godiste besueshmërinë e udhëheqjes kosovare.
Sipas studiuesit, ky operacion i pretenduar nuk ishte drejtuar vetëm kundër Kosovës, por edhe kundër vetë evropianëve, të cilët do të ndikonin nga një proces i zhvilluar brenda institucioneve të tyre.
Në këtë mënyrë, Métais e sheh përfshirjen e Dick Martyt si pjesë të një mekanizmi më të gjerë ndikimi dhe dezinformimi, në të cilin bindjet personale dhe ambiciet individuale mund të shfrytëzoheshin për objektiva gjeopolitike.
Serge Métais është ekonomist, studiues i historisë dhe publicist francez, i njohur për studimet mbi sistemet komuniste të Evropës Lindore, historinë e shqiptarëve dhe zhvillimet gjeopolitike në hapësirën postsovjetike. Në vitin 2006, ai botoi veprën Histoire des Albanais. Des Illyriens à l’indépendance du Kosovo, kushtuar historisë së shqiptarëve deri te pavarësia e Kosovës.
