Një kompani amerikane e teknologjisë ka njoftuar se për herë të parë ka përdorur viruse të dizajnuara nga inteligjenca artificiale për trajtimin e një pacienti me infeksion bakterial rezistent ndaj antibiotikëve. Nëse rezultatet konfirmohen shkencërisht, kjo teknologji mund të hapë një rrugë të re në trajtimin e infeksioneve që nuk u përgjigjen barnave ekzistuese.
Sipas gazetës britanike The Independent, kompania Radical Numerics, me seli në Kaliforni, ka përdorur një model të inteligjencës artificiale të quajtur Omnii-1 për të dizajnuar viruse të posaçme që sulmojnë bakteret.
Kompania njoftoi se një pacient me infeksion të rëndë bakterial ka marrë një trajtim eksperimental që përmbante këto viruse.
Bëhet fjalë për bakteriofagë, ose shkurt fagë, një kategori virusesh që infektojnë bakteret dhe jo qelizat njerëzore.
Megjithatë, kompania ende nuk ka bërë të ditur nëse pacienti është shëruar ose nëse trajtimi ka pasur sukses.
Si mund ta luftojë një virus një infeksion?
Megjithëse viruset zakonisht lidhen me sëmundjet, jo të gjitha ato infektojnë njerëzit.
Bakteriofagët janë viruse që sulmojnë baktere të caktuara, duke u lidhur me sipërfaqen e tyre dhe duke përdorur mekanizmat e qelizave bakteriale për t’u shumuar.
Ky proces mund të përfundojë me shkatërrimin e bakterit.
Përdorimi i bakteriofagëve për trajtimin e infeksioneve nuk është një koncept krejtësisht i ri.
Terapia me fagë është studiuar prej dekadash dhe përdoret në mënyrë eksperimentale në raste të caktuara, veçanërisht kur antibiotikët nuk japin rezultat.
Por problemi kryesor është se një bakteriofag zakonisht sulmon vetëm disa lloje ose variante të baktereve.
Kjo do të thotë se shkencëtarët duhet të gjejnë një fag që përputhet me bakterin përgjegjës për infeksionin e pacientit.
Inteligjenca artificiale mund ta përshpejtojë kërkimin e trajtimit
Kompania Radical Numerics pretendon se modeli i saj Omnii-1 mund ta ndryshojë këtë proces.
Në vend që shkencëtarët të kërkojnë vetëm mes viruseve ekzistuese në natyrë, modeli analizon të dhënat gjenetike dhe ndihmon në dizajnimin e varianteve të përshtatura për bakterin që duhet luftuar.
Në rastin e raportuar, modeli ka ndihmuar në ndryshimin e një pjese të virusit, në mënyrë që ai të mund ta njohë dhe sulmojë më mirë variantin specifik të bakterit që kishte shkaktuar infeksionin.
Sipas kompanisë, një proces i tillë mund të bëjë të mundur zhvillimin e trajtimeve të personalizuara brenda pak ditësh.
Ky do të ishte një ndryshim i rëndësishëm për pacientët që kanë infeksione serioze dhe pak alternativa mjekimi.
Testet laboratorike dhanë rezultate premtuese
Përpara përdorimit te pacienti, shkencëtarët testuan viruset e dizajnuara nga inteligjenca artificiale kundër baktereve të marra nga infeksioni i tij.
Sipas Radical Numerics, përzierja e viruseve arriti ta eliminonte mostrën bakteriale rezistente ndaj antibiotikëve gjatë testimit në laborator.
Pas këtyre rezultateve, pacientit iu administrua trajtimi eksperimental përmes një procedure të posaçme që lejon përdorimin e terapive ende të pamiratuara gjerësisht, kur mundësitë standarde të trajtimit janë të kufizuara.
Megjithatë, suksesi në laborator nuk garanton që një trajtim do të funksionojë edhe në organizmin e njeriut.
Kompania nuk ka publikuar të dhëna të hollësishme për diagnozën e pacientit, reagimin ndaj trajtimit apo gjendjen e tij pas administrimit të viruseve.
Ende nuk ka prova se pacienti është shëruar
Pavarësisht rëndësisë së mundshme të këtij zhvillimi, rezultatet duhet të interpretohen me kujdes.
Pretendimi se bëhet fjalë për përdorimin e parë të bakteriofagëve të dizajnuar nga inteligjenca artificiale te një pacient është bërë nga vetë kompania.
Deri më tani, nuk është publikuar një studim i shqyrtuar nga shkencëtarë të pavarur që ta konfirmojë këtë pretendim dhe të vlerësojë sigurinë apo efektivitetin e trajtimit.
Nuk dihet gjithashtu nëse infeksioni është eliminuar përfundimisht.
Për këtë arsye, zhvillimi konsiderohet një hap eksperimental dhe jo dëshmi se është zbuluar një kurë e re kundër infeksioneve rezistente ndaj antibiotikëve.
Shkencëtarët e Stanfordit kishin krijuar më herët viruse me AI
Ky njoftim vjen pas një tjetër zhvillimi shkencor të rëndësishëm.
Në gusht të vitit 2026, studiues nga Universiteti Stanford dhe Arc Institute njoftuan se kishin përdorur inteligjencën artificiale për të dizajnuar viruse të reja që mund të sulmonin bakterin Escherichia coli.
Nga afro 300 gjenome virale të dizajnuara me ndihmën e AI-së dhe të testuara në laborator, 16 prodhuan viruse funksionale.
Eksperimentet treguan se këto viruse mund të përdoren për të sulmuar variante bakteriale që kanë zhvilluar rezistencë ndaj disa fagëve natyrorë.
Megjithatë, ato teste u zhvilluan në laborator dhe jo te pacientët njerëzorë.
Rasti i njoftuar nga Radical Numerics përfaqëson një përpjekje për ta kaluar këtë qasje nga eksperimentet laboratorike drejt përdorimit klinik.
Teknologjia ngre edhe shqetësime për sigurinë
Përdorimi i inteligjencës artificiale për dizajnimin e viruseve ka nxitur gjithashtu diskutime për sigurinë biologjike.
Shkencëtarët paralajmërojnë se teknologjitë që mund të krijojnë ose ndryshojnë materiale gjenetike duhet të zhvillohen nën kontrolle të rrepta.
Shqetësimi lidhet me mundësinë që metoda të ngjashme, nëse përdoren në mënyrë të papërgjegjshme, të përshtaten edhe për viruse që infektojnë njerëzit.
Në rastet e raportuara nga Stanfordi dhe Radical Numerics, synimi i deklaruar i studiuesve ka qenë krijimi i viruseve që sulmojnë bakteret, jo qelizat njerëzore.
A mund të jetë kjo e ardhmja e mjekësisë?
Rezistenca ndaj antibiotikëve konsiderohet një nga sfidat serioze të shëndetit publik në botë.
Sa më shumë baktere të zhvillojnë rezistencë ndaj barnave ekzistuese, aq më e vështirë bëhet trajtimi i disa infeksioneve.
Terapitë me bakteriofagë mund të ofrojnë alternativa për raste të caktuara, ndërsa inteligjenca artificiale mund ta bëjë më të shpejtë procesin e identifikimit dhe zhvillimit të tyre.
Por përpara se këto trajtime të përdoren gjerësisht, nevojiten prova klinike për sigurinë, efektivitetin dhe rezultatet afatgjata.
Rëndësia e zhvillimit nuk qëndron ende te shërimi i konfirmuar i një pacienti, por te mundësia që inteligjenca artificiale të ndihmojë në krijimin e trajtimeve biologjike të përshtatura për infeksione specifike.
