Pas fitores së Listës së Studentëve në Serbi, aparati i pushtetit të Vuçiqit po fillon të shpërbëhet. Shumë qytetarë kërkojnë që drejtësia të vihet sa më shpejt në vend. Por ai ende ka në dorë leva të rëndësishme.
Aleksandar Vuçiq është mësuar prej kohësh me vëmendjen e madhe mediatike. Për vite me radhë, mediat besnike ndaj tij ndiqnin çdo hap të presidentit dikur të plotfuqishëm të Serbisë. Daljet e tij në TikTok hapnin edicionet e lajmeve të mbrëmjes. Por më 25.10.2026 ai humbi zgjedhjet përballë listës së studentëve. Që atëherë shumë gjëra kanë ndryshuar.
Fituesit po ushtrojnë „terror revolucionar”, u ankua Vuçiq në një konferencë për shtyp, këtë herë përpara më pak mikrofonave se dikur. „Nëse vazhdojnë terrorin ndaj atyre që mendojnë ndryshe, sulmet fizike, shkatërrimet dhe gjithçka tjetër, ndërkohë që institucionet shtetërore nuk ndërmarrin asgjë, do të detyrohemi të vetëorganizohemi”, kërcënoi ai.
Si „terror” Vuçiq konsideron, për shembull, dorëheqjen e menjëhershme të drejtoreshës së transmetuesit publik RTS. Nga postet janë larguar edhe redaktorë të lartë.
Të hënën (26.10.2026), një grup i vogël hyri në ambientet e televizionit Informer, ndaj të cilit gjatë viteve të fundit ishin ngritur mijëra padi për demonizimin e kritikëve të Vuçiqit. Shoqatat e gazetarëve po kërkojnë tani heqjen e licencës së transmetimit.
Media të tjera tabloide besnike ndaj Vuçiqit ndërkohë kanë ndryshuar ton. Ndryshe nga Informer, ato nuk e quajnë më listën e studentëve „terroristë” dhe „mercenarë”.
Akuza të vjetra ndaj Vuçiqit
Që kur lista e dalë nga revolta studentore dhe e përbërë nga profesorë, aktivistë dhe artistë siguroi 53 për qind të votave më 25 tetor, ngjarjet kanë marrë rrjedhë të shpejtë. Partia Përparimtare Serbe (SNS) e Vuçiqit mori 39 për qind.
Në shumë qytete, qytetarët hoqën në mënyrë paqësore portretet e Vuçiqit nga ndërtesat e bashkive. Prokuroria për Krimin e Organizuar po heton ndër të tjera dyshimet për manipulime zgjedhore. Një komision i posaçëm po shqyrton punën e Prokurorisë së Lartë të Beogradit, e cila, sipas kritikëve, i kishte shërbyer Vuçiqit dhe kishte përndjekur kundërshtarët e tij.
Akuzat ndaj tij nuk janë të reja: ai dhe sistemi i tij akuzohen se i kanë mbajtur mediat nën kontroll të rreptë, se kontratat shtetërore u janë dhënë vetëm kompanive besnike dhe se Vuçiqi, partia e tij dhe shteti serb kanë pasur lidhje me krimin e organizuar.
Shkëndija që ndezi revoltën ishte shembja, dy vjet më parë, e strehës së sapo rinovuar të stacionit hekurudhor në Novi Sad. 16 persona humbën jetën. Dyshohet se tragjedia u bë e mundur për shkak të korrupsionit dhe punimeve të dobëta gjatë dhënies dhe realizimit të kontratës për rinovimin e stacionit.
Tani po rritet padurimi i atyre qytetarëve që vetëm pak më parë festonin në rrugë. Parlamenti i ri duhet të mblidhet, ndërsa shumë leva pushteti vazhdojnë të jenë në duart e SNS-së.
„Një shoqëri që për një kohë kaq të gjatë është shtypur nga një parti që sillej si një feudal, tani, kuptohet, pret drejtësi”, thotë për DW Dejan Bursac nga Instituti për Filozofi dhe Teori Sociale në Beograd. „Në këtë vakum pushteti, qytetarët janë të paduruar.”
Vuçiqi dhe funksionarët e lartë të partisë së tij premtojnë një opozitë të fortë dhe një rikthim të shpejtë, sapo „këta” ta kenë rrënuar vendin. Ndërsa shumica e kritikëve kërkojnë hetime dhe ngritjen e akuzave ndaj Vuçiqit. „Njerëzit e SNS-së sillen sikur të kishin humbur zgjedhjet lokale diku në Skandinavinë demokratike dhe jo sikur të kishin qenë pjesë e një regjimi thellësisht të korruptuar dhe kriminal”, thotë Bursac.
Sa mund ta dëmtojë qeveria e vjetër qeverinë e re?
Në Serbi, kalimi i politikanëve nga njëri kamp në tjetrin është i zakonshëm: njerëzit shkojnë atje ku është pushteti. Edhe Vuçiqi pranon se shumë prej bashkëpunëtorëve të deritanishëm tani po i kthejnë shpinën. „Do të shohim raste kur ata do të japin dorëheqjen ose do të qëndrojnë në hije, madje do të ofrohen si informatorë për qeverinë e ardhshme”, thotë Zlatko Minic nga organizata „Transparency Serbia”, e cila monitoron punën e qeverive.
Pyetja që, në kuptimin e mirëfilltë të fjalës, lidhet me shumë miliona dollarë është: Sa mund ta dëmtojë qeveria e vjetër qeverinë e re? „Shumë zyrtarë kanë ende kohë të japin kontrata dhe t’u krijojnë detyrime financiare institucioneve që drejtojnë, pa kryer domosdoshmërisht vetë ndonjë vepër penale”, paralajmëron Minic.
Megjithatë, sipas njohësve të situatës, lista e studentëve ka prej kohësh kontakte me kundërshtarët e stilit qeverisës të Vuçiqit brenda policisë dhe administratës. Fituesit e zgjedhjeve mund të pengojnë tani disa praktika të tilla.
Të mërkurën (28.10.2026), lista kërkoi sërish dorëheqje në drejtimin e policisë dhe drejtësisë. Sinjalizuesve iu bë thirrje të paraqiten, në rast se qeveria në largim përpiqet të „shkatërrojë dokumente”.
Konferencën e tyre të parë për shtyp, përfaqësuesit e listës së studentëve e mbajtën në mënyrë simbolike në Parkun e Pionierëve përpara parlamentit. Në fillim të vitit 2025, mbështetësit e Vuçiqit e kishin rrethuar parkun dhe e kishin shndërruar në një kamp me tenda në mbështetje të qeverisë. Sipas gazetarëve investigativë, aty mblidheshin edhe persona të dhunshëm dhe kriminelë që sulmonin demonstruesit. Në mëngjesin pas fitores zgjedhore, mbështetësit e listës së studentëve e pastruan parkun.
Nuk pritet ndryshim i kursit në politikën e jashtme
Lista fituese e studentëve bashkon të majtë dhe të djathtë, forca proevropiane dhe proruse. Në qendër të programit të saj janë ndryshimet në politikën e brendshme. Lista synon t’i çojë përpara negociatat e anëtarësimit në BE përmes reformave reale. Ajo kundërshton sanksionet ndaj Rusisë dhe njohjen e Kosovës, qëndrime me të cilat, sipas tekstit, pajtohet pothuajse njëzëri edhe popullsia në Serbi.
„Plani ynë është ta stabilizojmë dhe zhvillojmë vendin, jo ta destabilizojmë me ndonjë ndryshim të menjëhershëm të kursit të politikës së jashtme”, thotë për DW profesori i psikologjisë dhe deputeti i ardhshëm Oliver Toskovic.
Sipas tij, ndryshe nga periudha e Vuçiqit, BE-ja nuk do të keqpërdoret më si „mbulesë”. Procesi i anëtarësimit të Serbisë kishte ngecur së fundmi, ndërsa Vuçiqi akuzonte „Perëndimin” se kishte nxitur një „revolucion me ngjyra në Serbi”.
„Në sektorin e energjisë jemi shumë të varur nga Rusia. Ky është vërtet një gabim i qeverisë së deritanishme”, thotë Toskovic. „Por për këtë arsye, sanksionet aktualisht do ta destabilizonin shtetin. Dhe kjo nuk do të ishte mirë as për ne dhe as për BE-në.” Megjithatë, mbetet ende e paqartë se si do të zhvillohet politika energjetike nën një qeveri të listës së studentëve.
Ndërsa Vuçiqi lëshonte deklarata të ashpra në drejtim të Kosovës, Kroacisë apo Bosnjë-Hercegovinës, përfaqësues të lartë të listës së re premtojnë ulje të tensioneve dhe marrëdhënie më të mira. Ilija Srdanovic, kandidati kryesor i listës së studentëve, deklaroi për marrëdhëniet me Kosovën se janë të gatshëm për dialog me qeverinë në Prishtinë. Ai ka zhvilluar tashmë edhe një bisedë telefonike me kryeministrin kroat.
Megjithatë, procesi zgjedhor ende nuk ka përfunduar: të dielën, më 1 nëntor, votimi do të përsëritet në rreth 50 qendra votimi për shkak të parregullsive. Pas kësaj mund të mblidhet parlamenti. Një formim i shpejtë i qeverisë nuk do të ishte befasi. Emrat e anëtarëve të saj, për momentin, mbeten sekretë./DW/
