Kur banka qendrore e Holandës konfirmoi këtë javë se kishte zhvendosur tonelata ari të vendit nga Amerika e Veriut, ajo tha se ky transferim do ta bënte Holandën “më të përgatitur për kriza të rënda”.

Rreth 86 tonë nga gjithsej rreth 313 tonë ar që mbaheshin në SHBA dhe Kanada u zhvendosën në Londër “në funksion të rritjes së trazirave gjeopolitike”, tha banka, në mënyrë që ari të ishte “lehtësisht i disponueshëm për përdorim në një situatë krize”.

Pyetjet ishin të pashmangshme. Pse po e bënin këtë holandezët? A po parashikonin ndonjë goditje të madhe ekonomike në horizont?

Me sa duket, jo, por lëvizja ishte qartësisht një reagim ndaj gjendjes së paqëndrueshme dhe të pasigurt në të cilën ndodhet bota, ku luftërat tregtare dhe ushtarake po i shtyjnë vendet të marrin masa paraprake dhe ta mbajnë arin e tyre më pranë vendit, raporton BBC.

Në fillim të këtij viti, Franca njoftoi se kishte tërhequr rezervat e saj të arit nga SHBA-ja dhe i kishte kthyer në vend. Ndërkohë, Bundesbank-u gjerman transferoi më shumë se 216 tonë të metalit nga vendet e magazinimit jashtë Gjermanisë – 111 tonë nga Nju Jorku dhe 105 tonë nga Parisi – gjatë disa viteve, deri në vitin 2016.

Është një strategji që është përdorur edhe më parë në periudha të paqëndrueshmërisë globale. “Disa banka qendrore evropiane zhvendosën një pjesë të rezervave të tyre të arit në Nju Jork gjatë Luftës së Ftohtë”, thanë analistët hulumtues Lina Thomas dhe Daan Struyven nga Goldman Sachs.

Joseph Cavatoni, strateg i lartë i tregut në World Gold Council, i tha BBC-së se ndërsa luftërat dhe tensionet tregtare “po ndikojnë në disa prej këtyre vendimeve”, ato nuk ishin “në krye të listës” së faktorëve motivues.

Inflacioni, normat e interesit dhe thjesht fakti që ari të mbahet në një vend ku mund të tregtohet shpejt, kanë luajtur gjithashtu rol.

“Unë nuk kam përshtypjen se po afrohet ndonjë katastrofë”, tha Cavatoni, “por mendoj se njerëzit po informohen më mirë për mënyrën se si t’i menaxhojnë rezervat e tyre, si t’i rrisin ato dhe si të mendojnë në mënyrë më efektive për të nxjerrë maksimumin nga këto asete”.

Banka Qendrore e Holandës tha se ari i nxjerrë nga SHBA-ja dhe Kanadaja ndërmjet marsit dhe gushtit të këtij viti tani po mbahet në kasafortat e Bankës së Anglisë.

“Presim që të mos na duhet kurrë t’i përdorim, por duhet të forcojmë qëndrueshmërinë dhe gatishmërinë tonë”, tha guvernatori i bankës qendrore holandeze, Olaf Sleijpen.

Londra u konsiderua zgjedhja më e mirë për shkak të pozicionit të saj si një qendër e madhe tregtare botërore. Nëse dëshironi të blini ose të shisni ar shpejt gjatë një krize, Londra është vendi ku duhet të jeni, çka e bën Bankën e Anglisë një vend të preferuar për ruajtjen e arit.

Bank of England në Londër mban sasi të mëdha shufrash ari në kasafortat e saj.

Banka është një nga ruajtësit më të mëdhenj të arit në botë. Nën institucionin 300-vjeçar në qendër të Londrës ndodhen rreth 400 mijë shufra ari me vlerë më shumë se 200 miliardë paund.

Sipas sondazheve të industrisë nga World Gold Council, Banka e Anglisë mbetet vendi më i popullarizuar për ruajtjen e arit, por bankat qendrore po diversifikojnë gjithnjë e më shumë vendet ku e ruajnë metalin e çmuar.

Ku duhet të ruhet ari i një vendi është “gjithnjë e më shumë në qendër të vëmendjes së menaxherëve të rezervave”, sipas Thomas dhe Struyven nga Goldman Sachs.

Në botën moderne, ka shumë mënyra për ta zhvendosur këtë pasuri. Holandezët shitën rreth 59 tonë në Nju Jork dhe më pas blenë më shumë ar në Londër, që do të thotë se kjo sasi nuk kishte nevojë të transportohej përtej Atlantikut.

Por më shumë se 27 tonë u “transferuan fizikisht” nga SHBA-ja dhe Kanadaja në qytetin holandez Zeist. Një sasi e ngjashme u dërgua më pas nga Zeist në Londër.

Kompanitë që kryejnë shërbime të tilla janë shumë të rezervuara për mënyrën se si zhvillohen operacionet, por mund të thuhet se masat e sigurisë dhe planifikimi janë të jashtëzakonshme, për të shmangur rrezikun e një skenari të ngjashëm me filmin “The Italian Job”.

Cavatoni, nga World Gold Council, tha se një qasje standarde për zhvendosjen e rezervave të arit është shitja e metalit në një vend dhe blerja e tij në një tjetër. “Le të themi se dua që ari im të jetë në Nju Jork dhe e kam në Londër. Mund ta shes në Londër dhe ta blej në Nju Jork, në të njëjtën ditë dhe në të njëjtën kohë, duke e regjistruar në mënyrë efektive si transferim pa pasur nevojë ta kaloj nëpër ndonjë ndryshim tjetër logjistik”.

Janë vetëm disa kompani të përzgjedhura që merren me transportin e arit përtej kufijve. Një prej tyre është Brink’s Global Services, e cila i tha BBC-së se kohët e fundit kishte parë “rritje të kërkesës” nga banka qendrore dhe institucione të ngjashme.

“Pasiguria e shtuar gjeopolitike dhe ekonomike, së bashku me rolin në rritje të arit si aset strategjik rezervë, duket se po kontribuojnë në këtë prirje”, tha Nader Antar, nënkryetar ekzekutiv i Brink’s.

Çmimi i arit për ons në dollarë amerikanë, nga viti 2006 deri në vitin 2026, i përshtatur me inflacionin për të pasqyruar çmimet e mesit të vitit 2026. Në fillim të serisë kohore, në shtator 2006, çmimi i përshtatur me inflacionin ishte rreth 985 dollarë. Çmimi përgjithësisht u rrit gjatë dy dekadave pasuese, megjithëse pati disa periudha luhatjesh. Pasi u rrit në rreth 1,500 dollarë në fillim të vitit 2008, ai ra ndjeshëm gjatë krizës financiare globale, duke arritur në rreth 1,116 dollarë në tetor 2008. Më pas çmimi u rimëkëmb dhe vazhdoi të rritej gjatë viteve 2010, duke kaluar 2,500 dollarë në vitin 2011 dhe përsëri në vitin 2012, përpara se të binte dhe të luhatej kryesisht ndërmjet 1,500 dhe 2,500 dollarëve për pjesën më të madhe të dekadës pasuese. Nga fundi i vitit 2023, rritja u përshpejtua, me çmimin që u rrit me shpejtësi nga rreth 2,000 dollarë në një rekord prej rreth 5,394 dollarësh në shkurt 2026. Që nga ai kulm, çmimi ka rënë, por mbetet shumë mbi nivelet historike. Sipas të dhënave më të fundit, për korrikun 2026, çmimi ishte rreth 4,046 dollarë.

Arsyeja pse ruajtja e arit është bërë një çështje kaq e rëndësishme për bankat qendrore është se ato kanë blerë gjithnjë e më shumë ar. Por ruajtja e tij në vend ka një kosto, thanë Thomas dhe Struyven nga Goldman Sachs.

“Ruajtja brenda vendit kërkon investime në sigurinë fizike, infrastrukturën e auditimit dhe sigurime; kosto që mund të jenë joproporcionale për bankat qendrore më të vogla”, thanë ata.

Gjatë katër viteve të fundit, bankat qendrore kanë grumbulluar mesatarisht 1,000 tonë ar në vit, dukshëm më shumë se mesatarja prej 500 tonësh në vit gjatë dekadës së mëparshme, sipas World Gold Council.

Kjo prirje daton që nga kriza financiare globale. Dhe pritet të rritet edhe më tej gjatë vitit të ardhshëm.

Ari ka qenë në qendër të vëmendjes vitet e fundit. Çmimi i tij është rritur ndjeshëm, duke arritur një seri rekordesh të reja, duke kaluar 5,000 dollarë për ons në janar.

Ka disa arsye pas rritjes së vlerës së tij, por një faktor kryesor ka qenë pozicioni i metalit të çmuar në psikologjinë njerëzore si një aset i ashtuquajtur “strehë e sigurt”, ku investohet gjatë periudhave të trazirave financiare dhe gjeopolitike të shkaktuara nga luftërat tregtare dhe ushtarake.

Inflacioni dhe normat e interesit ndikojnë gjithashtu në popullaritetin e arit. Për shkak të rrallësisë së këtij metali dhe vlerës që i është atribuar për mijëra vjet, ai është deri diku rezistent ndaj rritjes së çmimeve dhe për këtë arsye konsiderohet një investim i mirë.

“Gjatë gjysmës së shekullit të fundit, çmimet e arit janë rritur shumë më shpejt se Indeksi i Çmimeve të Konsumit (CPI) – matësi më i ndjekur i inflacionit”, sipas bankës së investimeve Charles Schwab.

Ndërsa çmimi i arit ka rënë nga rekordi i parë në fillim të këtij viti, ai ende mbetet në një nivel historikisht të lartë./Reporteri.net/