Uashingtoni u dërgon një pyetësor të detajuar anëtarëve të Aleancës Veriatlantike përpara vendimit të madh për tërheqjen e mundshme të trupave nga Evropa. Në qendër të kërkesave: mbështetja publike për politikat e Donald Trump, heqja e kufizimeve në baza dhe blerja e armatimit nga kompanitë amerikane.

Një dokument konfidencial i hartuar nga administrata e presidentit amerikan Donald Trump ka ngjallur alarm dhe shqetësim të thellë në radhët e aleatëve të NATO-s në Evropë. Siç raporton agjencia prestigjioze e lajmeve Bloomberg, Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë nisur një proces të gjerë verifikimi për të matur shkallën e besnikërisë dhe përputhshmërisë politiko-ushtarake të vendeve anëtare me axhendën e Uashingtonit, përpara se të marrin vendimin përfundimtar për një reduktim drastik të pranisë ushtarake amerikane në kontinentin evropian, përcjell Reporteri.net.

Ky pyetësor i pazakontë u është shpërndarë kryeqyteteve evropiane në kuadër të një rishikimi gjashtëmujor të pozicionimit strategjik të forcave të SHBA-së në Evropë, proces ky që pritet të përmbyllet zyrtarisht në muajin dhjetor dhe që mund të ndryshojë rrënjësisht arkitekturën e sigurisë perëndimore të ndërtuar që pas Luftës së Dytë Botërore.

Çfarë përmban pyetësori i Uashingtonit?
Sipas dokumentit të siguruar nga Bloomberg, administrata amerikane u kërkon shteteve anëtare të NATO-s përgjigje të drejtpërdrejta dhe specifike për një sërë çështjesh thelbësore.

Nga aleatët kërkohet të deklarojnë qartë nëse e kanë mbështetur publikisht Uashingtonin në nismat e tij të jashtme, veçanërisht në Lindjen e Mesme dhe në Hemisferën Perëndimore, dy rajone ku SHBA-ja ka ndërmarrë operacione dhe sulme të njëanshme pa u konsultuar paraprakisht me strukturat vendimmarrëse të NATO-s.

Kufizimet në bazat ushtarake: Dokumenti heton se çfarë kufizimesh operacionale apo ndalimesh ligjore u kanë vendosur qeveritë evropiane trupave dhe avionëve të SHBA-së për përdorimin e bazave në territorin e tyre. Pyetja kryesore vijon: “A janë këto vende të gatshme të heqin ose të lehtësojnë menjëherë këto kufizime?”

Blerja e armatimit amerikan: Pyetësori kërkon të dhëna të sakta nëse vendet shpenzojnë buxhetet e tyre të mbrojtjes për pajisje të prodhuara nga industria ushtarake e SHBA-së.

Kundërshtimi i rregullave të BE-së “Made in Europe”: Uashingtoni pyet drejtpërdrejt nëse shtetet anëtare kanë dalë hapur kundër rregulloreve evropiane që favorizojnë prodhuesit vendas dhe kufizojnë kontratat me kompanitë amerikane të mbrojtjes. Nëse jo, pyetësori kërkon të dijë: “A janë të gatshme ta bëjnë këtë në të ardhmen?”

Kriteri i Sekretarit Hegseth: Një nga pikat e dokumentit kërkon të verifikohet nëse një shtet i caktuar ka dëshmuar përputhshmëri me qasjen amerikane “fuqishëm, qartë dhe në heshtje” (“strongly, clearly, and quietly”), një formulim i përdorur më herët nga Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth.

Përplasjet për Lindjen e Mesme dhe Venezuelën në sfond
Ky kontroll i ashpër vjen pas një serie fërkimesh të forta diplomatike mes Uashingtonit dhe disa prej aleatëve kryesorë evropianë gjatë muajve të fundit.

Midis pikave më të nxehta të mospajtimit përfshihen sulmet e përbashkëta ushtarake të SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit, të ndërmarra pa miratimin e NATO-s, si dhe operacioni amerikan për arrestimin e presidentit të Venezuelës, Nicolas Maduro. Disa vende anëtare, përfshirë Spanjën, reaguan ndaj sulmeve në Iran duke mbyllur hapësirën ajrore dhe duke ndaluar forcat amerikane të shfrytëzonin bazat ushtarake në tokën e tyre për operacione të tilla.

Tashmë, pyetësori i Trumpit synon të evidentojë pikërisht cilat shtete kanë bllokuar nismat amerikane dhe cilat kanë qëndruar krah Uashingtonit pa hezitim.

Armatimi dhe shpenzimet: “Mbrojtje në këmbim të porosive”
Përveç komponentit gjeopolitik, theksi kryesor i administratës Trump mbetet ai financiar dhe tregtar. Uashingtoni kërkon dëshmi konkrete mbi përmbushjen e kuotave të rritjes së shpenzimeve ushtarake dhe kërkon që Evropa të marrë mbi supe një pjesë të madhe të kapaciteteve mbrojtëse që deri më sot i garantonte ushtria amerikane.

Megjithatë, kërkesa e SHBA-së shkon përtej pragut të thjeshtë të shpenzimeve prej 2% apo më shumë të PBB-së: kërkohet që paratë evropiane të derdhen direkt në xhepat e korporatave gjigante të industrisë ushtarake të SHBA-së, duke shmangur nismat e fundit të Bashkimit Evropian për pavarësi strategjike dhe forcim të industrisë vendase të mbrojtjes.

Reagimi në Evropë: Panik dhe pakënaqësi e thellë
Sipas burimeve të cituara nga mediat ndërkombëtare, reagimi në kryeqytetet evropiane ka qenë jashtëzakonisht negativ. Shumë diplomatë dhe zyrtarë të lartë të sigurisë e cilësojnë këtë hap si një formë shantazhi dhe si një tentativë për të detyruar vendet sovrane në një nënshtrim ideologjik dhe ekonomik ndaj Uashingtonit në këmbim të mburojës së sigurisë.

Nëse deri në përfundim të rishikimit në dhjetor Uashingtoni vlerëson se aleatët nuk janë “mjaftueshëm besnikë”, pasojat mund të jenë të menjëhershme.

Pasojat mund të jenë si, tërheqja ose reduktimi i theksuar i trupave amerikane të stacionuara në bazat kyçe evropiane, kufizimi i aseteve strategjike amerikane (sistemeve raketore, logjistikës dhe mbështetjes ajrore) të dedikuara për mbrojtjen kolektive të NATO-s, si dhe ndryshimi i kushteve në nenin 5 për mbrojtjen reciproke, duke e kushtëzuar atë me nivelin e bindjes dhe shpenzimeve të secilit shtet.

Ky zhvillim pritet të jetë tema më e nxehtë e bisedimeve diplomatike në muajt në vijim, ndërsa Evropa përballet me dilemën më të madhe të sigurisë në dekadat e fundit: të pranojë kushtet e rrepta të Uashingtonit apo të përshpejtojë me urgjencë krijimin e një ushtrie dhe industrie të pavarur evropiane. /Reporteri.net