Një studim i ri dhe i papritur ka tronditur komunitetin e vrapuesve dhe mjekëve në mbarë botën. Sipas një hulumtimi të fundit të publikuar nga The Washington Post, vrapimet e distancave të gjata – si maratonat dhe ultramaratonat – mund të rrisin rrezikun e zhvillimit të polipeve parakancerogjene në zorrën e trashë (kolon).

Ky zbulim sfidon bindjen e përgjithshme se sportistët e nivelit të lartë janë të mbrojtur nga sëmundje të tilla kronike.

Si nisi gjithçka? Dyshimi i mjekut onkolog

Ideja për këtë studim lindi nga Dr. Timothy Cannon, kodrejtor i programit të onkologjisë gastrointestinale në “Inova Schar Cancer Center” në Virxhinia.

Në vitin 2019, brenda vetëm gjashtë muajve, Dr. Cannon trajtoi tre pacientë të moshës 30-40 vjeç me kancer të zorrës së trashë në fazë të avancuar. Ajo që i bëri përshtypje mjekut ishte se të tre pacientët kishin një formë fizike të shkëlqyer, asnjë histori familjare të sëmundjes dhe ishin të gjithë vrapues maratone.

Rezultat “shokuese” nga testimi i atletëve

Për të vërtetuar dyshimin e tij, Dr. Cannon kreu një studim klinik (midis viteve 2022 dhe 2024) me 94 vrapues të distancave të gjata, të moshës 35 deri në 50 vjeç. Kushti ishte që pjesëmarrësit të kishin përfunduar të paktën 5 maratona ose 2 ultramaratona. Të gjithë iu nënshtruan kolonoskopisë.

Rezultatet ishin befasuese:

Gati gjysma (50%) e vrapuesve të ekzaminuar kishin polipe (adenoma) në zorrën e trashë.

15% e pjesëmarrësve kishin adenoma të avancuara (lezione parakancerogjene në faza agresive).

Për krahasim: Te njerëzit e thjeshtë të moshës rreth 40 vjeç, shkalla e adenomave të avancuara është zakonisht vetëm 1.2% deri në 6%. Te vrapuesit, kjo shifër ishte shumë herë më e lartë.

(Shënim: Fatmirësisht, asnjë nga vrapuesit në studim nuk u diagnostikua me kancer aktiv në momentin e kontrollit).
Pse vrapimi ekstrem dëmton zorrën? Shpjegimi shkencor

Mjekët shpjegojnë se fajtori kryesor është një fenomen i quajtur ishemi intestinale e shkaktuar nga ushtrimet:
1 Mungesa e gjakut: Gjatë një vrapimi të gjatë dhe rraskapitës, trupi e dërgon pjesën më të madhe të gjakut te muskujt dhe zemra, duke “privezuar” ose lënë pas dore sistemin tretës.

2 Inflamacioni dhe mikrolëndimet: Kjo rënie e vrullshme e qarkullimit të gjakut shkakton stres të përsëritur, ngacmim të zorrëve dhe ndonjëherë gjakderdhje të lehtë nga rektumi pas garës (simptoma që atletët shpesh i injorojnë duke i menduar si “normale”).

3 Mutacioni i qelizave: Për të riparuar indet e dëmtuara pas garës, qelizat e zorrës së trashë duhet të ndahen dhe të shtohen me shpejtësi të madhe. Ky proces i përshpejtuar i vetë-riparimit rrit rrezikun e gabimeve gjenetike, gjë që çon në krijimin e polipeve.

Këshilla e mjekëve: Mos hiqni dorë nga vrapimi, por bëni kujdes!

Ekspertët bëjnë thirrje që njerëzit të mos panikohen. Aktivitetet fizike të moderuara mbeten një nga mënyrat më të mira për parandalimin e kancerit dhe ruajtjen e shëndetit.

Megjithatë, studimi ka një mesazh të qartë për vrapuesit e distancave të gjata: Mos i injoroni shenjat e trupit.
Dr. Cannon thekson se nëse një vrapues vëren gjak në jashtëqitje pas një maratone, kjo nuk duhet konsideruar kurrsesi si një “pasojë normale e garës”, por si një alarm për të bërë menjëherë një vizitë mjekësore dhe kontroll të hershëm.