Kombëtaret nga ky rajon kanë dominuar tri pozicionet e para në Kupën e Botës që nga viti 2006.
Ky rregull tashmë ka vlejtur për të gjashtë Kupat e Botës në futboll për meshkuj që nga viti 2006. Përveç Kroacisë dhe Argjentinës së Lionel Messit, çdo skuadër që ka përfunduar e para, e dyta ose e treta ka qenë nga Evropa Perëndimore. Gjysmëfinalet e këtij viti vendosin përballë Francën me Spanjën dhe Anglinë me Argjentinën. Si mundet që një rajon me 5 për qind të popullsisë së botës të jetë aq i mirë? Kam qenë në një rrugëtim të përjetshëm për ta zbuluar këtë.
Sipas një artikulli të Financial Times Evropianoperëndimorët nuk e nisën duke pyetur: “Si mund ta fitojmë Kupën e Botës?” Në vend të kësaj, ata ndoqën një qëllim tjetër: ta bënin futbollin amator të lirë dhe gjerësisht të disponueshëm. Rezultatet e synuara ishin lumturia, komuniteti dhe shëndeti publik. Fitimi i Kupave të Botës ishte një nënprodukt, përcjell Reporteri.net.
Lise Klaveness, presidente e federatës norvegjeze të futbollit, tha: “Prioriteti i parë është t’i mbajmë klubet e futbollit gjallë kudo në Norvegji, pavarësisht nga futbolli i nivelit të lartë. Si federatë, ne kujdesemi për fëmijët e Norvegjisë; kjo është ajo që bëjmë. Aktivizimi i trupit, të garosh me miqtë, të jesh mik me konkurrentët e tu. Besoj se do ta dëgjonit këtë edhe nga trajneri i kombëtares. Ndoshta është një lloj shpëlarje truri, por kjo është prej nga vijmë.”
Kështu e kam përjetuar edhe unë. Fillova të luaja futboll në moshën gjashtëvjeçare, në vitin 1976, pasi u shpërngula nga Londra në Leiden të Holandës. Shumica e djemve holandezë që takova ishin pjesë e një klubi futbolli. (Federata holandeze e futbollit, ashtu si shumë vende të tjera udhëheqëse, e ndaloi futbollin e femrave deri pak kohë para asaj periudhe.) Socialdemokracia evropiane e mbështeti futbollin e meshkujve: këshilli lokal me obsesion ujiste dhe korrte fushën e vetme të klubit tim.
Si një nga rajonet më të pasura në botë, Evropa Perëndimore ka pasur mundësi të pompojë para në sport. Në Norvegji, tha Klaveness, fitimet nga monopoli shtetëror i basteve shpenzoheshin për “sportin dhe fushat norvegjeze”. Fëmijët nga familjet më të varfra zakonisht mund të luanin falas, ndërsa të tjerët paguanin deri në 10 dollarë në vit, tha ajo.
Rajoni i vogël i Leiden-it kishte dhjetëra klube futbolli. Disa nxirrnin në fushë 20 ekipe të rriturish, shtatë ekipe të grupmoshave nën tetë vjeç e kështu me radhë. Shumë njerëz e ndërtuan identitetin dhe jetën e tyre sociale duke qenë mbrojtës i djathtë ose anësor i ekipit të 14-të. Holanda në vitet 1970 arriti në dy finale të Kupës së Botës.
Të gjithë luanin dhe e kuptonin se si luhet. Futbolli është gjeometri – ka të bëjë me krijimin e hapësirës kur ke topin dhe ngushtimin e saj kur nuk e ke atë. Kjo njohuri është kudo rreth teje në Evropën Perëndimore, ndryshe nga Azia, Afrika, SHBA-ja apo Brazili.
Kultura holandeze e futbollit më vonë u zgjerua për të përfshirë edhe femrat. Në vitin 2017, një holandez mesatar jetonte 1.6 km larg një fushe futbolli. Federata e futbollit e Gjermanisë fqinje është shoqata më e madhe sportive në botë, me më shumë se 7.7 milionë anëtarë.
Lejimi i të gjithëve për të luajtur i sjell dobi kombëtares. Kjo sepse futbolli nuk është si basketbolli apo rremtaria, ku mund të identifikosh yjet e ardhshëm që në moshën katërvjeçare bazuar në formën e trupit. Gjiganti Erling Haaland dhe i vogli Messi u bënë të dy të mëdhenj. Është gjithashtu e vështirë të parashikosh se cili talent adoleshent do t’ia dalë mbanë. Haaland në moshën 17-vjeçare nuk ishte i veçantë, sipas Ruben Gabrielsen, kapitenit të tij të atëhershëm te klubi norvegjez Molde. “Asnjë person i vetëm në atë dhomë zhveshjeje nuk mund të thotë: ‘E kam ditur që në fillim se ai do të bëhej kaq i mirë'”. Vendet korrin sukses në Kupat e Botës duke ndihmuar çdo gjashtëvjeçar të zhvillohet.
Në vitin 1986, u ktheva në Londër. Sporti i fëmijëve britanikë tradicionalisht luhej në shkolla, jo në klube. Por qeveria e Margaret Thatcher-it i lejoi shkollat të shisnin rreth 5,000 fusha loje. Shkolla ime nuk kishte ku të luante. Disa herë, një mësues i sjellshëm i fizkulturës e kalonte pasditen e tij të lirë duke e çuar “ekipin e futbollit” në një rrugë të gjatë për të goditur një top nëpër një park me baltë. E vetmja ndeshje që luajta gjatë kohës që isha në shkolla ishte një ndeshje argëtuese paraloje në fushën sintetike të Queens Park Rangers përpara një sfide QPR-Norwich. Më vonë, futbolli anglez u ringjall falë përhapjes së “kafazeve të futbollit” urbanë, fushave të kalçetos (pesë-kundër-pesë) dhe rritjes fitimprurëse të Premier League, e cila financoi rrjetin e akademive profesionale të Anglisë, që sot udhëheq botën.
Si baba, rrita tre futbollistë në Paris, që tani është burimi më i madh i talenteve në lojë. Gati të gjitha rrethinat e Parisit, ose banlieues, kanë komplekse sportive të mirëmbajtura, me fusha artificiale, të cilat përdoren pa pushim: në pushimin mes pjesëve të çdo ndeshjeje amatore, fëmijët vërshojnë në fushë për të luajtur me top. Sistemi është aq i strukturuar saqë djalit tim iu desh të merrte një diplomë trajneri për të stërvitur ekipin nën tetë vjeç të klubit të tij të vogël. Trajneri i tij i dashur, Mustapha Sangaré, i cili u bashkua me një klub futbolli vetëm në moshën 15-vjeçare, tani luan për Levski Sofjen e Bullgarisë dhe Malin. Ai nuk është aspak një përjashtim: pothuajse 100 lojtarë në të gjitha skuadrat në Kupën e Botës aktuale kanë lindur në Francë dhe pak më pak se 70 në Holandë.
Një tjetër forcë e futbollit të Evropës Perëndimore është ajo qё historiani Norman Davies e quajti “klima miqësore për përdoruesin” e rajonit. Pjesa më e madhe e Evropës Perëndimore (deri vonë) ishte e butë dhe me shi. Kjo do të thotë se toka është pjellore, gjë që ka mundësuar që qindra miliona njerëz të jetojnë të ngjeshur së bashku në një zonë të vogël, duke mbetur të ndarë në tradita të ndryshme kombëtare. Secili vend i bënte gjërat pak më ndryshe, por ishin mjaft afër për të mësuar nga njëri-tjetri. Federata e Futbollit e Anglisë i kaloi fëmijët të luanin në fusha të vogla pasi studioi “gjërat më të mira nëpër Evropë”. Zviceranët gjithashtu huazuan nga sistemet e të rinjve në mbarë kontinentin. Norvegjia, pasi dështoi të kualifikohej në turne të mëdhenj sepse nuk mund t’i mposhtte evropianët e tjerë, krijoi “shkollat e ekipit kombëtar” ku talentet më të mëdhenj kalonin fundjavat dhe kampet verore përpara se të ktheheshin në klubet e qyteteve të tyre të lindjes.
Të mësuarit ndodh gjithashtu në ndeshjet e rregullta midis ekipeve më të mira të të rriturve të Evropës. Gjysmëfinalja e së martës do të jetë ndeshja e tretë Francë-Spanjë që nga gjysmëfinalet e Euro 2024, kur dominimi i Spanjës e shtyu trajnerin e Francës, Didier Deschamps, të rindërtonte ekipin e tij.
Evropa shkëlqen në futboll. Sikur sistemi i saj të funksiononte po aq mirë edhe në fusha të tilla si teknologjia, akademia apo ushtria.
