1 Tetori i kushtohet kafesë, pijes që shoqëron mëngjeset e miliona njerëzve në mbarë botën. Përveç shijes dhe aromës, studime të ndryshme kanë treguar se konsumimi i moderuar i kafesë mund të ketë përfitime shëndetësore.

Sot, më 1 tetor, shënohet Dita Ndërkombëtare e Kafesë, një datë e cila i kushtohet një prej pijeve më të konsumuara dhe më të dashura në botë.

Dita Ndërkombëtare e Kafesë u shënua zyrtarisht për herë të parë më 1 tetor 2015, me iniciativën e Organizatës Ndërkombëtare të Kafesë, ndërsa inaugurimi u zhvillua në Milano.

Kafeja nuk është vetëm një pjesë e rutinës së përditshme. Për shumë njerëz, ajo është momenti i parë i ditës, një arsye për t’u takuar me miqtë apo një shoqëruese gjatë punës.

Çfarë thonë kërkimet
Studimi, i botuar në revistën The Journal of Nutrition, shqyrtoi lidhjen midis konsumit të kafesë – përfshirë sasinë e sheqerit dhe yndyrave të ngopura të shtuara – dhe vdekshmërisë te të rriturit në Shtetet e Bashkuara.

Studiuesit zbuluan se konsumimi i të paktën një filxhani kafeje me kafeinë në ditë lidhej me një rrezik 16% më të ulët të vdekshmërisë nga të gjitha shkaqet dhe nga sëmundjet kardiovaskulare.

Konsumimi i dy deri në tre filxhanëve e uli rrezikun me 17%. Megjithatë, përtej tre filxhanëve nuk u vërejtën ulje të mëtejshme, madje përfitimet lidhur me vdekshmërinë nga sëmundjet kardiovaskulare u dobësuan kur konsumoheshin më shumë se tre filxhanë.

Studiuesit zbuluan gjithashtu se konsumimi i kafesë së zezë dhe i kafesë me nivele të ulëta sheqeri dhe yndyrash të ngopura të shtuara lidhej me një rrezik 14% më të ulët të vdekshmërisë nga të gjitha shkaqet, krahasuar me moskonsumimin e kafesë. Megjithatë, kjo ulje e rrezikut nuk u vërejt kur shtoheshin sasi të mëdha yndyrash të ngopura dhe sheqeri.

“Në realitet, shumica prej nesh nuk e konsumojnë kafenë të vetme,” thotë Fang Fang Zhang, Ph.D., autore kryesore e studimit dhe Profesoreshë e “Neely Family” në Shkollën Friedman.

“Edhe pse mund të mendojmë, bazuar në përvoja vetjake, se sheqeri dhe yndyra ndoshta i dobësojnë përfitimet e konsumit të kafesë, ne donim vërtet të siguronim prova konkrete” shtoi Zhang.

Si u krye studimi

Zhang dhe ekipi i saj përdorën të dhëna nga National Health and Nutrition Examination Survey (Anketa Kombëtare e Ekzaminimit të Shëndetit dhe Ushqyerjes) për periudhën 1999–2018, të lidhura me të dhënat e vdekshmërisë nga National Death Index (Indeksi Kombëtar i Vdekjeve). Studimi përfshiu një kampion përfaqësues në nivel kombëtar prej 46,222 të rriturish të moshës 20 vjeç e lart.

Studiuesit e përkufizuan “sasinë e ulët të sheqerit të shtuar” si sheqer kokrrizor, mjaltë ose shurup nën 5% të Vlerës Ditore të rekomanduar nga FDA (Administrata e Ushqimit dhe Barnave) – pra, 2.5 gramë për filxhan (rreth 237 ml), ose afërsisht gjysmë luge çaji sheqer.

Ndërkohë, “sasia e ulët e yndyrave të ngopura” u përkufizua si 5% e Vlerës Ditore të FDA-së, e marrë nga qumështi, kremi dhe përzierjet qumësht-krem (të njohura si half-and-half). Kjo është e barabartë me 1 gram për filxhan (rreth 240 ml), ose:

5 lugë gjelle qumësht me 2% yndyrë

1 lugë gjelle krem ​​qumështi të lehtë (light cream)

1 lugë gjelle përzierje qumështi dhe kremi (half-and-half)

Rëndësia e rezultateve

Ky studim është një nga të parët që shqyrton se si përbërësit që shtojmë në kafe mund të jenë po aq të rëndësishëm sa vetë konsumimi i saj, tha Liz Weinandy (MPH, RD), dietologe-nutricioniste e licencuar dhe instruktore praktike në dietetikën mjekësore në Qendrën Mjekësore “Wexner” të Universitetit Shtetëror të Ohajos.

Megjithëse studiuesit nuk shqyrtuan se si apo pse kafja në vetvete mund të ketë efekte mbrojtëse, studime të tjera sugjerojnë se kafeina mund të ndihmojë në përshpejtimin e metabolizmit dhe në përmirësimin e ndjeshmërisë ndaj insulinës.2

Kokrrat e kafesë përmbajnë gjithashtu flavonoide, të cilat janë lidhur me përfitime të shumta shëndetësore, përfshirë uljen e rrezikut për sëmundje kronike.

“Ky është vetëm një studim, por sigurisht që mbështet atë që dimë tashmë: sheqeri dhe yndyrat e ngopura nuk janë të mira për shëndetin e njeriut dhe ne duhet t’i kufizojmë të dyja në dietën tonë,” tha Weinandy.

A duhet ta ndryshoni mënyrën se si e porosisni kafenë?

Ndërsa shumë studime mbi ushqyerjen përcjellin mesazhe paralajmëruese për gjërat që duhen shmangur, Zhang shprehet se mesazhi i përgjithshëm i këtij studimi është pozitiv:

“Shijojeni kafenë nëse jeni konsumues i saj,” tha ajo. “Është gjë e mirë që pamë përfitimet e konsumimit të kafesë. Thjesht kini kujdes se çfarë shtoni në të. Nëse ju pëlqen qumështi, mund ta shtoni; nëse ju pëlqen sheqeri, mund ta bëni edhe këtë – por përpiquni të mos e kaloni kufirin e rekomanduar.”

Dita e Kafesë
Dita Ndërkombëtare e Kafesë është gjithashtu një mundësi për të vlerësuar punën e miliona njerëzve që janë pjesë e zinxhirit të prodhimit të kafesë – nga fermerët që kultivojnë kokrrat e kafesë deri te njerëzit që e përgatisin dhe e shërbejnë atë.

Nga një filxhan i thjeshtë kafeje në mëngjes, deri te takimet me miqtë dhe bisedat e gjata në kafene, kafeja është bërë pjesë e rëndësishme e kulturës dhe jetës së përditshme në shumë vende të botës.

Në këtë 1 Tetor, një filxhan kafe mund të jetë edhe një mënyrë e thjeshtë për ta festuar këtë ditë.

Në këtë kulturë të kafesë, një vend të veçantë zë edhe Prince Caffe nga Peja, një prej prodhuesve të njohur të kafesë cilësore në rajon, që ndër vite e ka bërë markën pjesë të përditshmërisë së shumë konsumatorëve në Kosovë dhe më gjerë.