“Ndoshta do të flas këtë vit, dhe pastaj nuk do të jem më në gjendje, kështu që ju kërkoj durim”, tha ajo në fillim.
Kjo nënë kujton të birin, bashkëshortin dhe jetën e saj para luftës.
“Srebrenica ishte një qytet jashtëzakonisht i bukur para luftës. Nuk ishte i mbipopulluar, por ishte urban, kishte bukuri natyrore dhe njerëz të mirë”, tha ajo.
Duke folur në sallën ku u mbajt përkujtimi, Kada Hotiq kujtoi se kjo hapësirë dikur ishte e lidhur me punën, jetën e përditshme dhe jetën e banorëve të Srebrenicës.
“Kjo luginë me gurë varresh të bardhë dikur vlonte nga jeta”, tha ajo.
Lufta, shtoi ajo, i zuri banorët të papërgatitur. Ajo kujtoi sulmet ndaj fshatrave, shtëpitë e djegura të boshnjakëve dhe njerëzit që u detyruan të strehoheshin në zonën e qytetit.
“Ne mbetëm duarbosh. Njerëzit u dëbuan në qytet dhe, përpara se t’i dëbonin njerëzit, ua dogjën shtëpitë”, tha ajo.
Ajo dhe një grup fqinjësh kaluan nëntë ditë e netë duke u fshehur në pyll. Ata i mbuluan fëmijët me gjethe për t’i mbrojtur dhe shumë shpejt ata mbetën pa energji elektrike, telefona dhe komunikim me pjesën tjetër të botës.
Ajo kujtoi gjithashtu bombardimet , urinë dhe nënat që mbanin në krahë pjesët e trupit të fëmijëve të tyre.
“Pas dy muajsh, ushqimi mbaroi. Hëngrëm gjithçka që mundëm të gjenim dhe mblidhnim misër natën në Bratunac. Megjithatë, ishim ende gjallë”, tha ajo.
Pjesa më prekëse e fjalimit i referohej periudhës nga 11 deri më 13 korrik, kur mijëra njerëz u mblodhën nën flamurin e Kombeve të Bashkuara.
Hotiq tha se në atë kohë ishte 50 vjeç dhe nuk do t’i harronte kurrë dy netët që kaloi në atë hapësirë. Ajo kujtoi ndarjen e burrave nga djemtë, të qarat e fëmijëve dhe dhunën e parë nga nënat.
“Më kujtohet një vajzë e vogël që po qante dhe një çetnik i tha: ‘Mbylle gojën asaj fëmije’. Nëna u përgjigj se nuk mund t’i bënte asgjë. Ai ia mori fëmijën dhe ia preu kokën, ndërsa trupin e hodhi tutje. Më kujtohet një nënë që tha: ‘Lëre të shkojë, është vetëm nëntë vjeçe’. E përdhunuan para nënës së saj”, përshkroi ajo, duke thënë se këto ngjarje mbetën të gdhendura në kujtesën e saj përgjithmonë.
“U largova nga këtu më 13 korrik. Djali dhe vëllai im u nisën përtej pyllit. Nuk pashë më kurrë asnjë nga vëllezërit e mi”, tha ajo.
Pas luftës, tha ajo, nënat e Srebrenicës u mblodhën spontanisht dhe protestuan para institucioneve, duke kërkuar të vërtetën për të dashurit e tyre dhe mbetjet e tyre.
Ata u ndihmuan shumë nga Komisioni i Zhvarrimit dhe Identifikimit , i cili gjeti varre masive dhe identifikoi viktimat. Hotiq theksoi gjithashtu luftën e nënave për të krijuar një varrezë përkujtimore.
“Na ndanë këtu dhe vranë të dashurit tanë këtu. Ne shkruam historinë me njolla të bardha”, tha ajo./Reporteri.net/
