Hungaria ka hequr të mërkurën veton ndaj hapjes së dy kapitujve të tjerë të negociatave për anëtarësimin e Ukrainës në Bashkimin Evropian, duke i hapur rrugë një përparimi të ri në procesin e integrimit të Kievit.
Megjithatë, hapi i radhës varet nga miratimi nga parlamenti ukrainas i një ligji për forcimin e të drejtave të pakicave kombëtare, veçanërisht të komunitetit hungarez në Transkarpati.
Pas një marrëveshjeje të arritur në nivel ekspertësh, parlamenti ukrainas, Verkhovna Rada, pritet ta miratojë ligjin të hënën. Nëse kjo ndodh, Hungaria pritet të japë miratimin për hapjen e kapitujve të dytë dhe të tretë në Këshillin e Çështjeve të Përgjithshme në Luksemburg të martën.
Kjo do të largonte një prej pengesave kryesore përpara samitit të ardhshëm të Këshillit Evropian dhe do t’i lejonte edhe Moldavisë të avanconte në procesin e saj të anëtarësimit, pasi dy proceset janë ndjekur paralelisht.
Të mërkurën, Budapesti lejoi gjithashtu nisjen e përgatitjeve teknike për letrat që Këshilli duhet t’ia dërgojë Ukrainës, për t’i kërkuar paraqitjen e qëndrimeve të saj negociuese. Ky është një hap formal drejt hapjes së kapitujve.
Më parë, Hungaria kishte bllokuar edhe këtë fazë përgatitore, ndaj vendimi i së mërkurës shihet si një sinjal i fortë se Budapesti është gati ta heqë plotësisht veton, nëse Kievi miraton ligjin për të drejtat e pakicave.
Kapitujt mund të hapen zyrtarisht gjatë një konference ndërqeveritare të martën e ardhshme
Hungaria kishte kërkuar prej kohësh garanci më të forta për të drejtat arsimore, kulturore dhe gjuhësore të rreth 100 mijë hungarezëve etnikë në Ukrainë.
Në fillim të tetorit, në parlamentin ukrainas u regjistrua një projektligj që synon të forcojë të drejtën për arsimim në gjuhët e pakicave kombëtare dhe të zhbllokojë hapjen e kapitujve të rinj të negociatave me BE-në.
Procesi megjithatë mund të pengohet sërish, pasi ligji ende nuk është miratuar dhe qeveria e Kievit duhet të sigurojë një shumicë të qëndrueshme në Rada.
Nëse marrëveshja realizohet, ajo mund t’i hapë rrugë edhe takimit të parë dypalësh mes kryeministrit hungarez Péter Magyar dhe presidentit ukrainas Volodymyr Zelenskyy. Të dy kishin planifikuar të takoheshin më herët, por Magyar e kishte kushtëzuar takimin me përparimin në çështjen e të drejtave të pakicave.
Dy kapitujt e rinj lidhen me tregun e brendshëm dhe konkurrueshmërinë.
Më herët gjatë këtij viti, Ukraina kishte nisur negociatat për kapitujt që lidhen me të ashtuquajturat “themele”, përfshirë sundimin e ligjit dhe sistemin gjyqësor, si dhe për marrëdhëniet me jashtë.
Nëse dy kapitujt e rinj hapen javën e ardhshme, Ukrainës do t’i mbeten edhe dy fusha të tjera kryesore për t’u hapur – agjenda e gjelbër dhe burimet e BE-së. Brukseli synon që të gjitha kapitujt e mbetur të hapen deri në fund të vitit.
Në të njëjtën kohë, vendet anëtare pritet të miratojnë edhe një pagesë prej 4.2 miliardë eurosh nga fondet e kohezionit për Hungarinë, të cilat më parë ishin bllokuar për shkak të shqetësimeve lidhur me sundimin e ligjit dhe korrupsionin. Komisioni Evropian kishte propozuar në shtator zhbllokimin e këtyre fondeve pas vlerësimit se qeveria e Magyarit kishte ndërmarrë hapa për të përmbushur kushtet e BE-së.
Marrëdhëniet mes Budapestit dhe Kievit ishin përkeqësuar ndjeshëm gjatë qeverisjes së ish-kryeministrit Viktor Orbán, i cili vazhdimisht kundërshtoi përparimin e Ukrainës drejt BE-së.
Magyar, i cili mori detyrën në maj pas fitores së thellë në zgjedhjet e prillit, premtoi një qasje më pragmatike ndaj Ukrainës. Në qershor, ai miratoi hapjen e dy kapitujve negociues pasi Kievi miratoi një plan veprimi me 11 pika për të drejtat e pakicave.
Megjithatë, çështja e të drejtave të hungarezëve etnikë në Transkarpati vazhdon të jetë burim tensionesh.
Në shtator, marrëdhëniet u tensionuan sërish pas një përplasjeje publike në rrjetin X mes Magyarit dhe ministrit të Jashtëm ukrainas, Andrii Sybiha, lidhur me pjesëmarrjen e Hungarisë në samitin e Karpateve të organizuar nga Zelenskyy.
Javën e kaluar, dy ministrat e Jashtëm zhvilluan gjithashtu bisedime intensive pas përfshirjes në një listë të zezë ukrainase të futbollistit hungarez Milos Kerkez dhe deputetit të opozitës Balázs Hidvéghi.
Përplasja erdhi pas një ndeshjeje mes kombëtareve të Hungarisë dhe Ukrainës në Budapest, ku disa tifozë hungarezë vërshëllyen himnin ukrainas dhe pati përplasje mes lojtarëve në fushë.
Ministrja e Jashtme hungareze, Anita Orbán, dënoi “stigmatizimin, çdo formë të listimit të zi apo kërcënimet e mundshme ndaj qytetarëve hungarezë” dhe tha se Budapesti po komunikonte me zyrtarët ukrainas për zgjidhjen e situatës.
Nëse parlamenti ukrainas e miraton ligjin e kërkuar, Hungaria do të jetë në pozitë për të hequr pengesën e fundit ndaj hapjes së dy kapitujve të rinj të negociatave, duke i dhënë një shtysë të rëndësishme procesit të anëtarësimit të Ukrainës në BE.
