Njerëzit që pëlqejnë të mësojnë dhe të analizojnë mund të bien në një kurth të pazakontë: të kalojnë aq shumë kohë duke mbledhur informacione dhe duke kërkuar zgjidhjen më të mirë, saqë shtyjnë vazhdimisht realizimin e ideve të tyre. Sipas neuroshkencëtares Anne-Laure Le Cunff, hulumtimi i tepërt mund të krijojë ndjenjën e produktivitetit, edhe kur në të vërtetë po përdoret për të shmangur veprimin.
Në një analizë të publikuar në platformën Big Think, më 30 tetor 2026, Le Cunff shqyrton mekanizmat psikologjikë që i bëjnë disa njerëz të mbeten të bllokuar në atë që ajo e quan research mode, apo faza e vazhdueshme e hulumtimit.
Sipas autores, problemi nuk është se njerëzit kërkojnë shumë informacion, por se ndonjëherë e përdorin përgatitjen si zëvendësim për përvojën praktike.
Kur përgatitja bëhet më e rëndësishme se vetë projekti
Le Cunff e nis analizën me një shembull nga jeta e saj.
Një kolege universitare i kishte treguar se po përgatitej të organizonte një seminar.
Ajo kishte blerë libra për organizimin e seminareve, kishte krijuar një tabelë për të parashikuar numrin e pjesëmarrësve dhe po krahasonte platforma të ndryshme për shitjen e biletave.
Megjithatë, pavarësisht gjithë kësaj pune përgatitore, ende nuk kishte ftuar asnjë person.
Autorja thekson se hulumtimi i koleges nuk ishte domosdoshmërisht i padobishëm.
Problemi qëndronte te fakti se çdo përgjigje krijonte një pyetje tjetër, duke e shtyrë gjithnjë e më shumë momentin e veprimit.
Ndërkohë, pyetjet më të rëndësishme vazhdonin të mbeteshin pa përgjigje: A do të interesoheshin njerëzit për seminarin? A do të ishte organizatorja e zonja ta zhvillonte?
Këto pyetje nuk mund të merrnin përgjigje vetëm nga librat dhe planifikimi.
Frika nga gabimi mund të fshihet pas hulumtimit të pafund
Sipas Le Cunff, një nga arsyet pse njerëzit vazhdojnë të hulumtojnë lidhet me dëshirën për të shmangur përvoja të pakëndshme.
Veprimi mund ta ekspozojë një person ndaj refuzimit, pasigurisë ose sikletit.
Ndërkohë, leximi dhe mbledhja e informacionit krijojnë një ndjenjë më të madhe sigurie.
Autorja i referohet kërkimeve psikologjike sipas të cilave zvarritja e detyrave, e njohur si procrastination, mund të shërbejë si një formë e rregullimit afatshkurtër të gjendjes emocionale.
Kjo do të thotë se njerëzit ndonjëherë nuk e shtyjnë një detyrë sepse nuk e dinë çfarë duhet të bëjnë, por sepse duan ta shmangin përkohësisht shqetësimin që mund të shkaktojë realizimi i saj.
Në këtë mënyrë, hapja e një artikulli tjetër ose kërkimi i një libri të ri mund të duket si punë produktive, edhe kur nuk e afron projektin drejt realizimit.
Kërkimi i zgjidhjes perfekte mund ta pengojë vendimmarrjen
Një tjetër mekanizëm psikologjik që përmend autorja quhet maximizing, ose prirja për të kërkuar vazhdimisht alternativën më të mirë.
Njerëzit me këtë prirje nuk kënaqen lehtë me një zgjidhje që funksionon.
Ata vazhdojnë të krahasojnë mundësi të tjera, me shpresën se mund të ekzistojë një alternativë edhe më e mirë.
Për shembull, një person mund të gjejë një vend të përshtatshëm për organizimin e një aktiviteti, por të kalojë edhe një fundjavë duke kërkuar vende të tjera.
Sipas kërkimeve që citon Le Cunff, personat me prirje më të lartë për maksimalizim shqyrtojnë më shumë alternativa përpara se të marrin vendim.
Kjo mund ta bëjë procesin e zgjedhjes më të gjatë, veçanërisht kur nuk ekziston një kriter i qartë për të vendosur se kur kërkimi duhet të përfundojë.
Disa njerëz e shijojnë aq shumë të menduarit, saqë mbeten te teoria
Le Cunff përmend edhe një karakteristikë psikologjike të quajtur need for cognition, që përshkruan prirjen për të shijuar përpjekjen e vazhdueshme mendore.
Njerëzit me këtë prirje shpesh kënaqen duke analizuar probleme, duke shqyrtuar ide dhe duke kuptuar çështje komplekse.
Autorja shpjegon se kërkimet i lidhin nivelet më të larta të kësaj karakteristike me përpjekje më të mëdha mendore gjatë vendimmarrjes.
Këta persona mund të jenë gjithashtu më pak të prirur ta ndryshojnë strategjinë e hulumtimit kur përballen me kufizime kohore.
Megjithatë, të pëlqesh të menduarit nuk është domosdoshmërisht problem.
Vështirësia shfaqet kur kënaqësia që sjell analiza fillon ta zëvendësojë përparimin praktik.
Kur kërkojmë siguri absolute, vendimi mund të shtyhet pafundësisht
Një tjetër faktor që trajton artikulli është nevoja për siguri.
Sipas kërkimeve të përmendura nga Le Cunff, njerëzit që kërkojnë më shumë siguri priren të mbledhin informacione për një kohë më të gjatë, sidomos kur nuk kanë një rregull të qartë për marrjen e vendimit.
Në këto raste, informacioni i ri mund ta përmirësojë njohurinë për një temë, por jo domosdoshmërisht ta bëjë më të lehtë zgjedhjen.
Për shembull, dikush mund të mësojë dhjetë mënyra të ndryshme për të realizuar një projekt, pa qenë më afër vendimit se cilën prej tyre duhet ta provojë.
Sipas autores, problemi shpesh nuk është mungesa e informacionit, por mungesa e një kriteri që përcakton kur kemi mësuar mjaftueshëm për të vepruar.
Tri mënyra për të dalë nga kurthi i hulumtimit
Për njerëzit që e njohin veten në këtë situatë, Le Cunff propozon tri hapa praktikë.
Hapi i parë: Vlerësoni atë që dini tashmë.
Autorja rekomandon që personi të shkruajë çfarë ka mësuar deri në atë moment dhe cilat veprime konkrete mund të ndërmarrë.
Kjo ndihmon për të kuptuar nëse pengesa kryesore është vërtet mungesa e njohurive apo mungesa e përvojës praktike.
Hapi i dytë: Bëni një eksperiment të vogël.
Në vend që të përpiqeni ta përsosni të gjithë projektin, autorja sugjeron të provoni një version të kufizuar të tij.
Në shembullin e seminarit, kjo mund të nënkuptojë organizimin e një seance provuese 30-minutëshe, ku ftohen tre persona çdo javë për tri javë.
Qëllimi nuk është të realizohet menjëherë projekti perfekt, por të mblidhen informacione nga përvoja reale.
Hapi i tretë: Analizoni rezultatet dhe vendosni çfarë të bëni më pas.
Pas eksperimentit, personi duhet të shqyrtojë çfarë funksionoi, çfarë ishte e papritur dhe çfarë mund të përmirësohet.
Nëse nevojiten informacione të tjera, hulumtimi mund të rifillojë, por tashmë me pyetje më konkrete dhe me një kriter të qartë për përfundimin e tij.
Jo çdo përgjigje mund të gjendet duke lexuar
Një nga argumentet kryesore të Le Cunff është se disa informacione mund të sigurohen vetëm përmes përvojës.
Një person mund të lexojë shumë për organizimin e një seminari, por nuk mund ta dijë me siguri nëse pjesëmarrësit do të interesohen, çfarë pyetjesh do të bëjnë ose cilat pjesë të aktivitetit do të funksionojnë më mirë pa e provuar.
Po njësoj, dikush mund të kalojë javë të tëra duke studiuar një aktivitet të ri ose një ndryshim të zakoneve personale, por të mos e kuptojë plotësisht përvojën pa filluar ta praktikojë.
Sipas autores, hulumtimi i mirë ndihmon në marrjen e vendimeve më të mira, por nuk mund ta zëvendësojë gjithmonë informacionin që merret nga veprimi.
Përfundimi i analizës është se zgjidhja nuk është të bëhemi më pak kureshtarë apo të heqim dorë nga të mësuarit. Është të dallojmë momentin kur kemi mësuar mjaftueshëm për të bërë një provë praktike dhe për ta përdorur përvojën si burimin e ardhshëm të informacionit.
