Një valë protestash të udhëhequra nga të rinjtë po ndryshon peizazhin politik në vende të ndryshme të botës. Nga Serbia dhe Bangladeshi deri në Indi, Francë e Brazil, Gjenerata Z po mobilizohet kundër korrupsionit, pabarazisë ekonomike dhe qeverive që, sipas protestuesve, nuk po i përfaqësojnë interesat e saj. Studiuesit kanë identifikuar të paktën 25 lëvizje protestuese në të cilat kjo gjeneratë ka luajtur rol të rëndësishëm.
Në një analizë të publikuar nga gazeta britanike The Guardian, gazetaret Ashifa Kassam dhe Lex McMenamin shqyrtojnë mënyrën se si të rinjtë po ndikojnë në politikën ndërkombëtare përmes protestave, aktivizmit digjital dhe pjesëmarrjes në fushata zgjedhore.
Erica Chenoweth, shkencëtare politike në Harvard Kennedy School, vlerëson se një pjesë e konsiderueshme e Gjeneratës Z është lodhur duke qëndruar jashtë vendimmarrjes, ndërkohë që sistemet politike nuk po i përmbushin pritshmëritë e saj.
Sipas saj, zhvillimet e fundit mund të përfaqësojnë fillimin e një zgjimi politik global.
Serbia, një nga shembujt kryesorë të mobilizimit studentor
The Guardian e vendos Serbinë ndër shembujt kryesorë të ndikimit të protestave studentore.
Lëvizja e studentëve serbë mori përmasa të mëdha pas shembjes së një strehe në stacionin hekurudhor të Novi Sadit në nëntor 2024, një tragjedi që shkaktoi vdekjen e 16 personave.
Ngjarja nxiti protesta kundër korrupsionit të dyshuar dhe mungesës së përgjegjësisë institucionale.
Për ta ndërkombëtarizuar kauzën e tyre, studentët organizuan aktivitete të pazakonta, përfshirë udhëtime me biçikleta nëpër Evropë dhe ultramaratona.
Sipas raportimit të gazetës britanike, lëvizja studentore arriti të fitonte zgjedhjet parlamentare të tetorit 2026, duke i dhënë fund pushtetit 14-vjeçar të Partisë Progresive Serbe të Aleksandar Vuçiqit.
Rezultatet zgjedhore u certifikuan në fillim të nëntorit, ndërsa procesi i formimit të institucioneve të reja ishte ende në vazhdim.
Në Bangladesh, protestat studentore çuan në rrëzimin e qeverisë
Një nga rastet më të njohura të mobilizimit të Gjeneratës Z ndodhi në Bangladesh gjatë vitit 2024.
Protestat filluan si kundërshtim ndaj një sistemi kuotash për punësimin në sektorin publik, por më pas u shndërruan në një lëvizje më të gjerë kundër qeverisë së kryeministres Sheikh Hasina.
Pas disa javësh trazirash dhe protestash masive, Hasina dha dorëheqje dhe u largua nga vendi.
Megjithatë, përmbysja politike pati një kosto të rëndë njerëzore.
Sipas ekspertëve të Kombeve të Bashkuara për të drejtat e njeriut, deri në 1,400 persona mund të jenë vrarë gjatë shtypjes së protestave, shumica nga forcat e sigurisë.
Mijëra të tjerë pësuan lëndime, disa prej të cilave me pasoja afatgjata.
Rrjetet sociale po ndryshojnë mënyrën e organizimit të protestave
Një nga karakteristikat që i dallon lëvizjet e sotme është përdorimi i teknologjisë.
Sipas analistëve Cait Dallaire dhe Sebastian Dittgen, rrjetet sociale si TikTok dhe X mundësojnë përhapjen e shpejtë të pakënaqësive dhe mesazheve politike.
Platformat si WhatsApp dhe Discord përdoren për koordinimin e aktiviteteve, ndërsa rrjetet private virtuale dhe kopjet alternative të përmbajtjeve mund t’i ndihmojnë organizatorët të komunikojnë edhe gjatë ndërprerjeve të internetit.
Kjo mënyrë organizimi u ka mundësuar disa lëvizjeve të funksionojnë pa një udhëheqje të vetme qendrore.
Megjithatë, ndikimi i rrjeteve sociale ndryshon nga vendi në vend dhe nuk garanton suksesin e protestave.
Në Brazil, të rinjtë ndikuan në fushatën presidenciale
Artikulli përmend edhe Brazilin, ku aktivizmi i të rinjve luajti rol në fushatën që çoi në rizgjedhjen e presidentit Luiz Inácio Lula da Silva në tetor 2026.
Pas humbjes së Lulës në raundin e parë kundër senatorit Flávio Bolsonaro, studentë të Universitetit Federal Fluminense organizuan një marshim në mbështetje të tij.
Veprimi nxiti mobilizime të ngjashme në pjesë të tjera të vendit.
Më pas, kongresisti André Janones krijoi një kanal në WhatsApp, të quajtur “Lula’s Army”, i cili tërhoqi miliona përdorues për shpërndarjen e përmbajtjeve në mbështetje të kandidatit.
Pas fitores, Lula falënderoi të rinjtë për pjesëmarrjen e tyre në mobilizimin politik.
Protestat përhapen edhe në Evropë
Sipas The Guardian, gjatë javëve të fundit protesta të udhëhequra nga të rinjtë janë zhvilluar edhe në disa vende evropiane.
Në Francë, nxënësit kanë kërkuar kushte më të mira në sistemin arsimor.
Në Spanjë, të rinjtë kanë ngritur tenda për të protestuar kundër kostove të larta të banimit.
Ndërkohë, në Gjermani, mijëra persona morën pjesë në demonstrata kundër rritjes së kostos së jetesës dhe në mbështetje të investimeve më të mëdha në arsim, shëndetësi dhe mbrojtjen e klimës.
Një nga lëvizjet gjermane është quajtur “Gen Z regelt!”, që mund të përkthehet si “Gjenerata Z do t’i rregullojë gjërat”.
Arancha González, dekane e Paris School of International Affairs, argumenton se këto protesta kanë shkaqe të ndryshme, por lidhen nga një pakënaqësi e përbashkët me mënyrën se si funksionojnë institucionet dhe ekonomitë.
Sipas saj, në Evropë është dobësuar besimi se zhvillimi ekonomik sjell automatikisht mirëqenie dhe barazi shoqërore.
Në Indi, një lëvizje e nisur si satirë u shndërrua në protestë politike
Një tjetër shembull që trajton gazeta është lëvizja “Cockroach” në Indi.
Ajo filloi si një formë satire në internet dhe më pas u zhvillua në një lëvizje kundër qeverisë së kryeministrit Narendra Modi.
Sipas raportimit, protestat e udhëhequra nga kjo lëvizje kontribuuan në dorëheqjen e ministrit indian të Arsimit gjatë verës së vitit 2026.
Autoritetet reaguan me arrestime, përdorim të gazit lotsjellës dhe ndërprerje të internetit në disa zona, sipas burimeve të cituara nga gazeta.
Rasti përmendet si shembull i mënyrës se si një mobilizim i nisur në platformat digjitale mund të shndërrohet në presion politik.
Protestat e të rinjve shpesh përballen me shtypje më të ashpër
Një aspekt tjetër i analizës lidhet me reagimin e autoriteteve.
Sipas kërkimeve të cituara nga The Guardian, lëvizjet protestuese të të rinjve kanë prirje të përballen me nivele më të larta shtypjeje, edhe pse nuk rezultojnë më të prirura drejt dhunës sesa lëvizjet e tjera.
Në Marok, më shumë se 2,000 persona u përballën me akuza penale pas protestave të vitit 2025 të lëvizjes “Gen Z 212”, e cila kërkonte masa kundër korrupsionit dhe përmirësimin e shërbimeve publike.
Në Meksikë, protestat kundër korrupsionit dhe kriminalitetit u shoqëruan me përplasje me policinë dhe dhjetëra arrestime.
Në Francë, avokatë dhe organizata për të drejtat e njeriut kanë raportuar lëndime serioze të disa adoleshentëve nga armët e përdorura gjatë ndërhyrjeve policore.
Këto raste, sipas analizës, tregojnë se zgjerimi i pjesëmarrjes politike të të rinjve nuk shoqërohet domosdoshmërisht me një reagim më pranues nga institucionet.
Çfarë po i bashkon të rinjtë në vende kaq të ndryshme?
Edhe pse protestat kanë kërkesa të ndryshme, studiuesit identifikojnë disa shqetësime të përsëritura: korrupsionin, mungesën e mundësive ekonomike, vështirësitë për strehim, cilësinë e arsimit dhe mosbesimin ndaj institucioneve.
Gjenerata Z, e përkufizuar në analizë si grupmosha afërsisht 14 deri në 29 vjeç, përbën një pjesë të konsiderueshme të popullsisë botërore.
Sipas Chenoweth, mobilizimet e fundit mund të sinjalizojnë një transformim më të gjerë të pjesëmarrjes politike të kësaj gjenerate.
Megjithatë, rezultatet ndryshojnë ndjeshëm mes vendeve. Disa lëvizje kanë ndikuar në ndryshime qeveritare, ndërsa të tjera kanë hasur në shtypje ose nuk kanë arritur objektivat e tyre.
Në përfundim të analizës, The Guardian citon një nxënës 17-vjeçar nga periferia e Parisit, Bilal Narjissi, i cili thotë se të rinjtë shpesh trajtohen si fëmijë dhe nuk dëgjohen mjaftueshëm nga vendimmarrësit.
Sipas analizës së gazetës britanike, ajo që po ndodh në vende të ndryshme të botës mund të jetë më shumë se një valë protestash të izoluara: një ndryshim i mënyrës se si gjenerata e re kërkon të përfaqësohet dhe të ndikojë në vendimet politike.
