“E paskan vra babushin!” – këto janë fjalët që Besarta Jashari thotë se i dëgjoi më 7 mars 1998, kur, ende fëmijë, po qëndronte e strehuar në shtëpinë e familjes së saj në Prekaz.
Besarta Jashari është njëra nga të mbijetuarat e sulmit të forcave serbe ndaj familjes Jashari në Prekaz. Dëshmia e saj është përfshirë në aktakuzën e Prokurorisë Speciale të Kosovës, ku ajo ka rrëfyer me detaje tri ditët e tmerrit që përjetoi së bashku me familjarët e saj më 5, 6 dhe 7 mars 1998, shkruan Gazeta Online Reporteri.net..
Ajo kishte lindur dhe ishte rritur në lagjen Jasharaj, ku jetonte me familjen e gjerë. Në atë shtëpi, sipas dëshmisë së saj, jetonin rreth 30 anëtarë të familjes.
Por sulmet ndaj tyre nuk kishin nisur më 5 mars.
Besarta kujton edhe sulmin e 22 janarit 1998. Ishte fëmijë dhe ishte zgjuar nga një shpërthim i fuqishëm. Kur kishte tentuar të dilte jashtë, një kushërirë e kishte ndaluar.
“Mos dil jashtë, sepse na kanë rrethuar forcat serbe dhe munden me të vra”, kishte dëgjuar ajo.
Në atë sulm, motra e saj Selvetja ishte plagosur në shpinë, ndërsa Iliriana ishte plagosur në dorë.
Pas 22 janarit, frika ishte bërë pjesë e jetës së familjes. Fëmijët kishin ndërprerë shkollën, ndërsa familjarët nuk flinin më në katet e sipërme të shtëpisë. Për siguri, ishin strehuar në bodrum dhe në dritare kishin vendosur thasë me rërë.
Por më 5 mars 1998, sulmi që do ta ndryshonte përgjithmonë jetën e Besartës dhe të gjithë familjes Jashari kishte nisur.
“Ushtria serbe po e rrethon lagjen…”
Ishte rreth orës 06:00 të mëngjesit. Besarta kishte dalë në oborr pasi nëna i kishte kërkuar të merrte dru për të ndezur zjarrin.
Në atë moment kishte dëgjuar një zhurmë të madhe. Ajo kishte shkuar te babai i saj, Hamza Jashari, duke e pyetur se çfarë po ndodhte.
“Asgjë çika jem, ushtria serbe po e rrethon lagjen e Lushtakëve. Mos u shqetëso, shko brenda dhe shtriju aty ku keni qenë duke fjetur”, i kishte thënë ai.
Besarta ishte kthyer brenda. Por shumë shpejt mbi shtëpitë e tyre kishte nisur një breshëri e pandërprerë plumbash.
Ajo, motrat, vëllai, nëna, gjyshja dhe familjarë të tjerë ishin strehuar në dhomën e ndejës në bodrum. Plumbat depërtonin përmes dritareve, ndërsa nga jashtë dëgjoheshin vazhdimisht të shtënat dhe zërat e forcave serbe.
Në katet e sipërme kishin mbetur Adem Jashari, gruaja e tij Adile dhe djali i tyre Kushtrimi.
Në një moment, Kushtrimi kishte zbritur te pjesa tjetër e familjes. “E kanë vrarë Adilen, nënën time”, kishte treguar ai.
Adem Jashari dhe Hamza Jashari kishin tërhequr trupin e Adiles dhe e kishin vendosur në kuzhinë. Luftimet vazhdonin.
Adem Jashari, sipas dëshmisë së Besartës, ishte pozicionuar pranë dhomës ku ishin strehuar gratë dhe fëmijët dhe nga aty kishte qëlluar në drejtim të forcave serbe, duke i mbrojtur familjarët e tij.
Tri ditë nën zjarr
Sulmi vazhdoi më 6 mars. Familjarët mbetën të mbyllur në të njëjtën dhomë, të rrethuar nga zjarri dhe predhat. Sipas Besartës, përdorimi i tankeve, granatave dhe armatimit të rëndë ua kishte bërë të pamundur lëvizjen. Më 7 mars, tragjedia arriti kulmin.
Në mesditë, Kushtrimi kishte ardhur te ta dhe kishte thënë: “E paskan vra babushin!”
Pak më vonë, dhoma ku ishin strehuar gratë dhe fëmijët ishte goditur me tank. Goditja kishte vrarë disa prej familjarëve të Besartës dhe kishte plagosur rëndë të tjerë.
Por tmerri nuk kishte përfunduar. Një predhë tjetër kishte goditur dhomën.
Trupat e familjarëve ishin mbuluar nga rrënojat, ndërsa disa prej tyre kishin humbur gjymtyrët nga fuqia e shpërthimeve. Mes asaj skene të tmerrshme, Besarta kishte mbetur gjallë.
U shtri pranë trupave dhe u shtir si e vdekur
Pas goditjeve, ajo kishte dalë përmes një vrime të krijuar nga predha për të parë nëse forcat serbe ishin larguar.
Por edhe atëherë ishte nën zjarr. Kur ishte kthyer brenda, kishte parë se disa nga familjarët ishin ende gjallë, ndërsa Kushtrimi ishte larguar nga vendi.
Pak më vonë, dy policë serbë kishin hyrë në dhomë. Ata kishin hedhur një granatë brenda dhe kishin qëlluar me automatik drejt trupave.
Besarta kishte kuptuar se ishte në rrezik të vritej. Ajo kishte shkuar në dhomën ku ndodheshin trupat e Adem dhe Adile Jasharit dhe ishte shtrirë pranë trupit të Adiles. U shtir sikur ishte e vdekur.
Dy policë kishin hyrë më pas në atë dhomë. Kishin marrë armën e Adem Jasharit, kishin kontrolluar trupat dhe më pas kishin prekur edhe Besartën. E kishin kuptuar se ajo ishte gjallë.
E kishin kapur për krahësh dhe e kishin nxjerrë jashtë, duke kaluar mbi trupat e familjarëve të saj të vrarë.
Jashtë kishte parë edhe motrën e saj Blerinën, të cilën më herët e kishte lënë të gjallë. Besarta iu kishte lutur policëve që ta merrnin edhe Blerinën, por ata nuk e kishin lejuar.
Nga Prekazi në Fabrikën e Municionit
Pas nxjerrjes nga shtëpia, Besarta ishte dërguar në një automjet dhe ishte mbajtur për disa orë. Aty, sipas dëshmisë së saj, një person me rroba të bardha që fliste shqip e kishte pyetur: “Ku është Ademi dhe Hamza?”
Më pas e kishin dërguar në Fabrikën e Municionit në Skenderaj, ku ishin mbajtur edhe gra dhe fëmijë të tjerë të familjeve të Jasharëve. Ajo kishte parë kamionë të shumtë që bartnin armë, si dhe ushtarë e policë serbë.
Pas disa orësh, u ishte thënë se mund të ktheheshin në shtëpitë e tyre. Por shtëpitë nuk ekzistonin më.
“Nuk kemi ku të shkojmë, shtëpitë na janë shkatërruar”, kishin thënë gratë.
Besarta më pas ishte strehuar në Skenderaj dhe më vonë te familjarët e saj.
“Çdo ditë më kujtohen ato skena”
Vite më vonë, kujtimet e asaj dite vazhdojnë ta ndjekin.
Në dëshminë e saj në Prokurori, Besarta ka treguar se edhe pas shumë vitesh i parafytyrohen vazhdimisht skenat e 5, 6 dhe 7 marsit 1998.
Ajo ka deklaruar se ka ditë kur nuk mund të flejë dhe nuk mund të jetë e qetë për shkak të kujtimeve nga ajo që kishte përjetuar si fëmijë.
Megjithatë, në fund të dëshmisë së saj, Besarta ka shprehur shpresën se personat që kanë kryer krime ndaj familjes së saj dhe ndaj civilëve në Kosovë do të përballen me drejtësinë.
“Kjo nuk i kthen më familjarët e saj”, por, sipas saj, drejtësia do të ishte një hap drejt zbardhjes së krimeve dhe një lehtësim për të mbijetuarit.
Dëshmia e Besarta Jasharit është pjesë e aktakuzës së Prokurorisë Speciale, e cila përshkruan në detaje sulmin ndaj lagjes Jashari dhe veprimet e forcave serbe gjatë 5, 6 dhe 7 marsit 1998.
Kjo është ndërtesa e njohur si “Villa”, në hapësirën e Fabrikës së Municionit në Skenderaj, ku sipas aktakuzës së Prokurorisë Speciale ishte vendosur Shtabi Operacional i forcave serbe që planifikuan dhe koordinuan sulmin ndaj lagjes Jasharinë Prekazin e Poshtëm.
Nga ky shtab, sipas aktakuzës, u ndanë detyrat dhe u përcaktuan pozicionet e njësive speciale serbe që do të merrnin pjesë në operacionin e 5, 6 dhe 7 marsit 1998.
Krimet e kryera ndaj familjes Jashari dhe banorëve të Prekazit gjatë këtij sulmi janë ndër krimet më të rënda të kryera gjatë luftës në Kosovë. Prokuroria Speciale në aktakuzën e ngritur më 4 shtator 2026 përshkruan në detaje planifikimin, organizimin dhe mënyrën e zbatimit të këtij operacioni.
Sipas aktakuzës, shtabi ishte formuar më 4 mars 1998 dhe drejtohej nga Goran Radosavljević, i njohur me nofkën “Guri”. Në të merrnin pjesë edhe komandantë të njësive speciale serbe nga Beogradi, Novi Sadi dhe Prishtina.
Në këtë shtab, sipas Prokurorisë, u përcaktua edhe roli i njësive që do të sulmonin lagjen Jashari. Njësia për Operacione Speciale, e komanduar nga Milorad Ulemek “Legia”, ishte caktuar të sulmonte shtëpitë e Shaban Jasharit.
Ndërkohë, njësive të tjera speciale iu caktuan drejtime të ndryshme të sulmit, ndërsa njësi të tjera policore do të krijonin një “rreth të hekurt”, për të pamundësuar hyrjen dhe daljen nga Prekazi i Poshtëm.
Më 5, 6 dhe 7 mars 1998, ky plan u vu në zbatim. Sipas aktakuzës, forcat serbe sulmuan lagjen Jasharaj pa paralajmërim, duke përdorur armë të kalibrit të rëndë, mjete të blinduara dhe tanke.
Prokuroria thotë se këto të dhëna mbështeten në prova materiale dhe dëshmi të dëshmitarëve.
Një dëshmitar me shifrën “D5”, i cili kishte shërbyer si pjesëtar i policisë në Kosovë gjatë viteve 1996-1998, ka dhënë detaje të rëndësishme për organizimin dhe zhvillimin e sulmit të forcave serbe në lagjen Jasharaj të Prekazit më 5, 6 dhe 7 mars 1998.
Në dëshminë e tij para Gjykatës Themelore në Prishtinë, Departamenti Special, D5 ka përshkruar strukturën e Njësive të Veçanta të Policisë, komandën e tyre, përgatitjet para sulmit dhe atë që, sipas tij, kishte ndodhur gjatë tri ditëve të operacionit.
Sipas aktakuzës së siguruar nga Gazeta Online Reporteri.net, ish-polici serb ka deklaruar se aktivitetet e këtyre njësive në Prekaz kishin nisur që në janar të vitit 1998, kur pjesëtarë të policisë kishin vëzhguar dhe përcjellë lëvizjet në fshat.
Sipas tij, në Fabrikën e Municioneve në Skenderaj, konkretisht në një objekt të njohur si “Villa”, ishin vendosur pjesëtarë të Njësive të Veçanta të Policisë dhe të Njësisë për Operacione Speciale.
Dëshmitari ka deklaruar se në atë periudhë në fabrikë kishte edhe pjesëtarë të Resorit të Sigurimit Shtetëror (RDB), të cilët, sipas tij, monitoronin kamerat e vendosura në rezervuarin e ujit të fabrikës.
Ai ka thënë se kamerat kishin qenë aktive 24 orë dhe përmes tyre mund të shihej edhe lagjja e Jasharajve.
Sipas dëshmisë së D5, më 4 mars 1998 “Villa” ishte shndërruar në shtab komandues ku u planifikua operacioni i së nesërmes.
Dëshmitari ka identifikuar Goran Radosavljević, i njohur me nofkën “Guri”, si personin kryesor në këtë shtab, ndërsa ka përmendur edhe Sreten Lukićin, të cilin e ka përshkruar si komandant të Shtabit të Kosovës.
Në shtab, sipas tij, kishin marrë pjesë komandantë të njësive të ndryshme policore dhe speciale, përfshirë edhe Millorad Ulemek, i njohur si “Legia”.
D5 ka deklaruar se aty ishte hartuar plani operativ, sipas të cilit Njësitë e Veçanta të Policisë do të rrethonin Prekazin, ndërsa njësitë speciale do të sulmonin objektivat e caktuara në lagjen Jasharaj.
Sipas tij, Njësitë Speciale Antiterroriste të Beogradit dhe Prishtinës kishin për detyrë të sulmonin shtëpitë e vëllezërve dhe kushërinjve të Adem Jasharit, ndërsa njësia e Novi Sadit do të merrte nën kontroll një bunker.
Ndërkaq, D5 ka deklaruar se “Legia” kishte kërkuar që personalisht të udhëhiqte sulmin ndaj shtëpisë së Adem Jasharit, duke thënë se aty pritej rezistenca më e madhe.
Sulmi nisi rreth orës 06:00
Dëshmitari ka deklaruar se sulmi kishte nisur më 5 mars rreth orës 06:00.
Sipas tij, njësitë ishin nisur në të njëjtën kohë, me qëllim që të ruhej faktori i befasisë.
Ai ka përshkruar përdorimin e armatimit të rëndë, përfshirë topa kundërajrorë, mitralozë, snajperë, minahedhës dhe automjete të blinduara.
Sipas D5, Njësitë Speciale Antiterroriste të Beogradit dhe Prishtinës kishin vënë relativisht shpejt nën kontroll shtëpitë që kishin sulmuar, ndërsa beteja kryesore ishte zhvilluar rreth shtëpisë së Adem Jasharit.
Dëshmitari ka deklaruar se “Legia” nuk kishte arritur t’i afrohej shtëpisë dhe për këtë arsye kishte kërkuar nga shtabi që t’i dërgoheshin dy tanke.
Skica e prokurorisë: Kështu e rrethuan forcat serbe familjen Jashari
“Legia” kërkoi edhe bomba fosforike
Një nga pjesët më të rëndësishme të dëshmisë lidhet me kërkesën e Ulemekut për përdorimin e bombave fosforike.
D5 ka deklaruar se, pasi sulmet nuk kishin dhënë rezultatin e pritur, “Legia” kishte kërkuar cisterna me benzinë dhe lëndë djegëse, të cilat, sipas tij, ishin përdorur për t’u vënë zjarr istikameve dhe llogoreve jashtë mureve të shtëpisë.
Pas dështimit edhe të kësaj përpjekjeje, dëshmitari ka thënë se Ulemek kishte kërkuar nga “Guri” që për ditën tjetër t’i siguroheshin bomba fosforike, të cilat do të hidheshin me minahedhës.
Sipas dëshmitarit, Radosavljević ishte kundër kësaj kërkese dhe kishte kontaktuar Jovica Stanišićin, atëherë shef i Departamentit të Sigurimit Shtetëror të Serbisë.
D5 ka deklaruar se Stanišić kishte ardhur personalisht në shtabin në “Villë”, i shoqëruar nga Franko Simatović.
Sipas tij, Stanišić nuk e kishte lejuar përdorimin e bombave fosforike, por pas kërkesës së “Legias” kishte pranuar që të përdoren tanket.
Dëshmitari ka thënë se situata në shtab ishte bërë e tensionuar, pasi operacioni që ishte planifikuar të përfundonte brenda disa orësh kishte zgjatur tri ditë.
Më 7 mars u përdorën tanket
Sipas D5, më 7 mars, në ditën e tretë të sulmit, forcat serbe kishin përdorur përsëri armatim të rëndë, minahedhës, granata dhe dy tanke.
Ai ka deklaruar se njëri prej tankeve kishte avancuar deri te shtëpia e Adem Jasharit dhe kishte shkatërruar murin.
Pas kësaj, sipas dëshmitarit, “Legia” kishte komunikuar përmes radiolidhjes dhe kishte njoftuar se operacioni ishte përfunduar me sukses dhe se objektet ishin nën kontroll.
D5 ka deklaruar se pas përfundimit të sulmit në terren kishte mbërritur një ekip për sanimin e terrenit, i cili kishte mbledhur trupat e personave të vrarë dhe i kishte dërguar në Prishtinë për obduksion.
“Në sulm ishin rreth 2 mijë pjesëtarë”
Dëshmitari ka dhënë edhe një vlerësim për numrin e forcave të angazhuara në operacion.
Sipas tij, në sulm mund të kishin marrë pjesë rreth 2 mijë pjesëtarë të strukturave të ndryshme policore dhe speciale.
Ai ka përmendur tri regjione policore, rreth 200 pjesëtarë të Njësisë për Operacione Speciale, si dhe pjesëtarët e Njësive Speciale Antiterroriste nga Beogradi, Novi Sadi dhe Prishtina.
Në dëshminë e tij, D5 ka dhënë edhe vlerësimin personal për mënyrën se si ishte zhvilluar operacioni.
Ai ka deklaruar se, bazuar në përvojën e tij si pjesëtar profesional i policisë, sulmi nuk mund të konsiderohej “normal dhe i ligjshëm”, duke argumentuar se ishte përdorur forcë e tepruar.
Sipas tij, forcat serbe e dinin se në shtëpitë e lagjes kishte civilë.
D5 ka deklaruar se përmes kamerave kishte parë lëvizjen e grave, fëmijëve dhe të moshuarve në lagje.
“Asgjë nuk e arsyeton vrasjen e fëmijëve dhe grave”
D5 ka deklaruar se gjatë sulmit ishin vrarë shumë persona, përfshirë gra, fëmijë dhe të moshuar.
Ai ka thënë se asgjë, sipas tij, nuk mund ta arsyetojë vrasjen e fëmijëve, grave shtatzëna dhe personave të moshuar.
Dëshmitari ka përshkruar edhe një grup prej rreth 15 deri në 25 civilësh, kryesisht gra, fëmijë dhe pleq, të cilët, sipas tij, ishin sjellë në Fabrikën e Municioneve gjatë ditëve të sulmit.
Ai ka veçuar edhe një vajzë rreth 14-vjeçare, për të cilën Vlado Todorović kishte thënë se mund të ishte vajza e mbijetuar e Adem Jasharit.
Sipas dëshmitarit, vajza ishte e frikësuar dhe kishte rroba të përgjakura, por nuk ishte e plagosur.
Pas sulmit, ndryshuan uniformat për vizitën e korit diplomatik
D5 ka deklaruar se pas përfundimit të sulmit në Prekaz kishin shkuar një autobus me anëtarë të korit diplomatik dhe gazetarë nga Serbia.
Sipas tij, disa pjesëtarë të Njësisë së Posaçme të Policisë kishin veshur uniforma të kaltra të Policisë së rregullt dhe kishin vendosur shenjat e njësisë së tyre në këto uniforma.
Dëshmitari ka thënë se kjo ishte bërë në mënyrë që të krijohej përshtypja se në operacion kishte marrë pjesë Policia e rregullt dhe jo njësitë speciale.
Ai ka deklaruar se pas sulmit kishte parë shtëpi të shkatërruara e të djegura, ndërsa muret ishin të dëmtuara nga artileria e rëndë.
Në fund të dëshmisë, D5 ka deklaruar se për takimet e mbajtura në shtab dhe për zhvillimin e operacionit ekzistonin incizime dhe raporte zyrtare në arkivat e Serbisë./Reeporteri.net/
Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës, në aktakuzën ndaj 35 ish-zyrtarëve dhe komandantëve të lartë serbë për krime lufte në Prekaz, ka përshkruar në detaje mënyrën se si ishte planifikuar dhe organizuar rrethimi i lagjes Jasharaj para sulmit të 5 marsit 1998.
Sipas aktakuzës së siguruar nga Gazeta Online Reporteri.net, gjatë muajve të parë të vitit 1998, lagjja Jasharaj në Prekazin e Poshtëm ishte vënë nën vëzhgim dhe kontroll të vazhdueshëm nga Njësia për Operacione Speciale e Ministrisë së Punëve të Brendshme të Serbisë.
Kjo njësi, sipas Prokurorisë, udhëhiqej nga Milorad Ulemek, i njohur me nofkën “Legia”, i cili gjatë kësaj periudhe ishte i pranishëm në Prekaz dhe drejtonte veprimet e njësisë së tij.
Në vëzhgimin dhe përgatitjen e operacionit kishte marrë pjesë edhe Njësia e Posaçme e Policisë, përkatësisht Kompania e Mitrovicës.
Sipas aktakuzës, forcat serbe ishin vendosur në kompleksin e Fabrikës së Municionit në Skenderaj, në një objekt të njohur si “Villa”.
Prej aty, lagjja Jasharaj monitorohej vazhdimisht, ndërsa për vëzhgim përdoreshin edhe kamera të vendosura në një rezervuar uji të Fabrikës së Municionit, rreth 50 metra mbi tokë.
Kamerat, sipas Prokurorisë, regjistronin lagjen 24 orë në ditë, shtatë ditë në javë, duke u mundësuar forcave serbe të kontrollonin lëvizjet e banorëve.
Më 3 mars nisi përforcimi i forcave
Pas një periudhe të gjatë vëzhgimi dhe mbledhjeje të të dhënave, më 3 mars 1998 kishte nisur përforcimi i kapaciteteve për sulmin.
Në Fabrikën e Municionit u shtua numri i pjesëtarëve të njësive të angazhuara, ndërsa u sollën mjete dhe armatim i rëndë.
Aktakuza përmend autoblinda të pajisura me mitralozë, tanke, minahedhës, armë kundërajrore dhe mjete të tjera luftarake.
Përforcimi vazhdoi edhe gjatë mbrëmjes së 4 marsit, kur në Fabrikën e Municionit u sollën mjete të tjera luftarake, përfshirë autoblinda, mjete me topa 20-milimetërsh, mitralozë të kalibrit 12.6 milimetra, minahedhës të kalibrave të ndryshëm dhe dy tanke ushtarake të transportuara nga Mitrovica.
Më 4 mars u formua shtabi për sulmin
Po atë ditë, në objektin “Villa”, ishte formuar shtabi për realizimin e sulmit.
Sipas aktakuzës, ai udhëhiqej dhe koordinohej nga Goran Radosavljević, i njohur me nofkën “Guri”.
Në shtab, sipas Prokurorisë, ishin përcaktuar detyrat konkrete për secilën prej njësive që do të merrnin pjesë në operacion.
Njësisë për Operacione Speciale nën komandën e Milorad Ulemekut iu caktua sulmi ndaj shtëpive të familjes së Shaban Jasharit.
Ndërkaq, pozicioni i njohur si “Bunkeri” iu caktua Njësisë Speciale Antiterroriste nga Novi Sadi.
Pjesa tjetër e lagjes, duke nisur nga rruga në drejtim të Skenderajt, ishte planifikuar të sulmohej nga njësitë speciale antiterroriste nga Beogradi dhe Prishtina.
Prekazi u rrethua me “rreth të hekurt”
Në planin e operacionit ishte përfshirë edhe Njësia e Posaçme e Policisë, me pjesëtarë nga njësi të ndryshme policore.
Sipas aktakuzës, këto forca kishin formuar atë që Prokuroria e përshkruan si “rrethin e hekurt”, me qëllim që të pamundësonin hyrjet dhe daljet nga Prekazi i Poshtëm, përkatësisht nga lagjja Jasharaj.
Forcat ishin pozicionuar në pika të ndryshme dhe, sipas aktakuzës, njëkohësisht do të sulmonin lagjen nga pozicionet e tyre.
Sulmi nisi në orën 6 të mëngjesit
Më 5 mars 1998, rreth orës 6 të mëngjesit, forcat policore serbe nisën sulmin pa paralajmërim paraprak.
Sipas aktakuzës, sulmi filloi nga drejtimi i Fabrikës së Municionit dhe më pas u zgjerua nga pozicionet e tjera ku ishin vendosur forcat.
Në fazën fillestare u përdorën armë të kalibrit të rëndë, përfshirë armë kundërajrore, mjete të blinduara dhe tanke.
Prokuroria pretendon se granatimi ishte drejtuar edhe ndaj objekteve civile që nuk përbënin objektiva ushtarake.
Sipas aktakuzës, vetëm pas fillimit të sulmit një numër i kufizuar pjesëtarësh të UÇK-së, të armatosur me armë të lehta, kishin bërë rezistencë të armatosur.
Megjithatë, forcat serbe vazhduan sulmin në zonën ku ndodheshin një numër i madh civilësh.
Prokuroria pretendon se gjatë sulmit u vranë civilë, u shkatërruan shtëpi dhe objekte civile dhe se veprimet përbëjnë shkelje të rënda të së drejtës ndërkombëtare humanitare.
Aktakuza më pas përshkruan në mënyrë të detajuar vrasjet e civilëve më 5, 6 dhe 7 mars, përfshirë anëtarë të familjes Jashari dhe civilë të tjerë që ndodheshin në lagje./Reporteri.net/
Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës ka ngritur aktakuzë në mungesë ndaj 35 ish-zyrtarëve dhe komandantëve të lartë serbë, të cilët i akuzon për krime lufte kundër popullsisë civile gjatë sulmit të 5, 6 dhe 7 marsit 1998 në lagjen Jasharaj të Prekazit të Poshtëm.
Sipas aktakuzës, operacioni ishte planifikuar dhe organizuar për muaj me radhë nga struktura të ndryshme të forcave serbe dhe u realizua me pjesëmarrjen e njësive speciale të armatosura rëndë. Prokuroria pretendon se gjatë sulmit u vranë civilë, përfshirë gra, fëmijë dhe të moshuar, ndërsa të tjerë u morën peng dhe u keqtrajtuan.
Aktakuza, e siguruar nga Gazeta Online Reporteri.net, përshkruan në detaje përgatitjet për operacionin, pozicionimin e njësive serbe dhe mënyrën e zhvillimit të sulmit.
Në mesin e të akuzuarve janë Jovica Stanišić, Vlastimir Đorđević, Sreten Lukić, Goran Radosavljević, Milorad Ulemek, Živko Trajković, Zoran Simović, Spasoje Vulević, Branko Čurčić dhe Želimir Mrdalj.
Lista e të pandehurve vazhdon me Radislav Stalević, Vlado Todorović, Branko Prljević, Radoslav Mitrović, Milivoje Stojilković, Srđan Ilić, Nenad Stojković, Božidar Filić, Žarko Braković dhe Čedomir Božović.
Në aktakuzë përfshihen edhe Žarko Rokvić, Dušan Ivanović, Staleta Mojsilović, Vučina Janičijević, Milan Lečić, Radomir Čolić, Srđan Perović, Nenad Milačić, Veljko Radenović dhe Dragan Živanović.
Pjesë e aktakuzës janë gjithashtu Obrad Stevanović, Branko Đurić, Ljubinko Cvetić, Ilija Trajković dhe Milenko Božović.
Sipas dokumentit të Prokurorisë Speciale, të 35 të pandehurit gjenden në arrati.
Në mesin e tyre janë edhe persona që kanë mbajtur pozita të larta në strukturat shtetërore dhe të sigurisë së Serbisë gjatë kohës së luftës në Kosovë. Disa prej të pandehurve në aktakuzë identifikohen edhe me nofka, përfshirë Goran Radosavljević, i njohur si “Guri”, dhe Milorad Ulemek, i njohur si “Legia”.
Sa i përket Srđan Perović, në aktakuzë thuhet se nga burimet e hapura figuron se ai mund të ketë ndërruar jetë. Megjithatë, Prokuroria Speciale thekson se ende nuk ka marrë konfirmim zyrtar për këtë.
Për verifikimin e këtij informacioni, Prokuroria, përmes Policisë së Kosovës, përkatësisht ILEC-ut dhe kanaleve të ndihmës juridike ndërkombëtare, ka kërkuar nga Serbia informacion zyrtar dhe dokumentacion mbështetës, por deri në momentin e hartimit të aktakuzës nuk ka pranuar përgjigje.
Aktakuza është ngritur në mungesë, ndërsa Prokuroria pretendon se të pandehurit kanë përgjegjësi për veprimet e përshkruara në dokument lidhur me operacionin e forcave serbe në Prekaz.
Rasti lidhet me sulmin e marsit të vitit 1998 në lagjen Jasharaj, një nga ngjarjet më të rënda të luftës në Kosovë, gjatë së cilës u vranë anëtarë të familjes Jashari dhe civilë të tjerë./ Reporteri.net/
Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës ka ngritur aktakuzë në mungesë ndaj 35 ish-zyrtarëve dhe komandantëve të lartë serbë, të cilët i akuzon për krime lufte kundër popullsisë civile gjatë sulmit të 5, 6 dhe 7 marsit 1998 në lagjen Jasharaj të Prekazit të Poshtëm.
Sipas aktakuzës, operacioni ishte planifikuar dhe organizuar për muaj me radhë nga struktura të ndryshme të forcave serbe dhe u realizua me pjesëmarrjen e njësive speciale të armatosura rëndë. Prokuroria pretendon se gjatë sulmit u vranë civilë, përfshirë gra, fëmijë dhe të moshuar, ndërsa të tjerë u morën peng dhe u keqtrajtuan.
Aktakuza, e siguruar nga Gazeta Online Reporteri.net, përshkruan në detaje përgatitjet për operacionin, pozicionimin e njësive serbe dhe mënyrën e zhvillimit të sulmit.
Sipas Prokurorisë, që nga fillimi i janarit 1998, lagjja Jasharaj dhe Prekazi i Poshtëm ishin vënë nën vëzhgim të vazhdueshëm.
Në rezervuarin e ujit të Fabrikës së Municionit në Skenderaj, sipas aktakuzës, ishin vendosur kamera nga ku monitorohej lëvizja e banorëve. Operacioni i vëzhgimit, sipas dokumentit, drejtohej nga Njësia për Operacione Speciale, e komanduar nga Milorad Ulemek, i njohur si “Legia”.
Më 3 mars nisën përforcimet. Në zonë u dislokuan pjesëtarë të njësive speciale, ndërsa u vendos edhe armatim i rëndë, përfshirë autoblinda, tanke, minahedhës dhe armë kundërajrore.
Më 4 mars, në objektin “Villa” të kompleksit të Fabrikës së Municionit u formua Shtabi Operativ për realizimin e sulmit. Sipas aktakuzës, ai drejtohej nga Goran Radosavljević, i njohur me nofkën “Guri”.
Në shtab, sipas Prokurorisë, ishin edhe komandantë të njësive speciale nga Beogradi, Novi Sadi dhe Prishtina. Detyrat për secilën njësi ishin përcaktuar paraprakisht.
Njësisë për Operacione Speciale iu caktua sulmi ndaj shtëpive të familjes së Shaban Jasharit, ndërsa njësive të tjera iu caktuan pozicione të ndryshme rreth lagjes. Njësia e Posaçme e Policisë, sipas aktakuzës, kishte krijuar “rrethimin e hekurt”, me qëllim që të pamundësohej hyrja dhe dalja nga zona.
Sulmi nisi në orën 06:00
Më 5 mars 1998, rreth orës 06:00, forcat speciale policore serbe nisën sulmin e armatosur ndaj lagjes Jasharaj.
Sipas aktakuzës, në operacion u përdorën tanke, mjete të blinduara, armë kundërajrore dhe armatim tjetër i rëndë. Në mbrojtje të lagjes, sipas Prokurorisë, kishte një numër të kufizuar pjesëtarësh të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, të armatosur me armë të lehta.
Në ditën e parë të sulmit, sipas aktakuzës, granatimet u intensifikuan ndaj shtëpisë së Halit Jasharit.
Prokuroria e cilëson atë si objekt civil dhe thotë se në kuzhinën e shtëpisë u vranë Blerim Jashari, 5 vjeç, Bujar Jashari, 10 vjeç, Avdullah Jashari, 15 vjeç, Hanife Jashari, 17 vjeçe, si dhe Bahtije, Sabrije, Elheme dhe Mihrije Jashari.
Po atë ditë, sipas aktakuzës, u godit edhe shtëpia e Hamit Jasharit, ku u vranë Smajl dhe Fatime Bazaj, të cilët ndodheshin aty si mysafirë.
Sulmi vazhdoi më 6 mars
Më 6 mars, forcat serbe vazhduan granatimin e shtëpive të Sadik dhe Qerim Jasharit.
Sipas aktakuzës, shtëpitë fillimisht u përfshinë nga flakët dhe më pas u rrënuan. Në shtëpinë e Sadik Jasharit u vranë Afie, Elfie dhe Fatime Jashari, trupat e të cilave, sipas dokumentit, vazhdojnë të jenë të zhdukura.
7 marsi – sulmi me tanke ndaj familjes Jashari
Më 7 mars, sipas aktakuzës, sulmi ndaj shtëpive të Shaban Jasharit u intensifikua me përdorimin e tankeve.
Një predhë tanku depërtoi në murin e dhomës ku ishin strehuar familjarët dhe, sipas Prokurorisë, vrau Igballe Jashari, 12 vjeçe, Valdete Jashari, 14 vjeçe, Igball Jashari, 14 vjeç, Lirije Jashari, 14 vjeçe, Afete Jashari, 17 vjeçe dhe Selvete Jashari.
Pas goditjes së parë u plagosën rëndë disa persona. Më pas, sipas aktakuzës, një predhë e dytë e tankut shkaktoi vdekjen e Fatime Jasharit, 8 vjeçe, dhe Blerim Jasharit, 12 vjeç.
Sipas dokumentit, dy pjesëtarë të forcave speciale më pas iu afruan dhomës, hodhën granata dore dhe hapën zjarr me armë automatike. Në këtë rast, sipas Prokurorisë, u vranë Blerina Jashari, 7 vjeçe, Kushtrim Jashari, 13 vjeç dhe Hidajete Jashari.
Besarta Jashari ishte e vetmja e mbijetuar në atë pjesë të shtëpisë, sipas aktakuzës. Ajo, sipas Prokurorisë, u kap nga forcat serbe dhe u dërgua në kompleksin e Fabrikës së Municionit, ku iu nënshtrua keqtrajtimit psikologjik deri në mbrëmje.
Civilët u morën peng dhe u keqtrajtuan
Aktakuza përshkruan edhe raste të marrjes peng të civilëve.
Më 5 mars, sipas dokumentit, Milazim dhe Muhamet Jashari u kapën dhe u dërguan në stacionin policor në Skenderaj, ku, sipas Prokurorisë, u mbajtën për tri ditë dhe iu nënshtruan torturës fizike e psikologjike.
Ndërsa më 7 mars, nga shtëpia e Sefer Jasharit u kapën 16 civilë, mes tyre edhe një foshnjë dy-muajshe. Ata u dërguan në oborrin e Fabrikës së Municionit, ku, sipas aktakuzës, u privuan nga ushqimi dhe uji, u ekspozuan ndaj temperaturave të ulëta dhe u kërcënuan me vrasje.
Prokuroria Speciale ka ndarë 35 të pandehurit në dy grupe.
29 persona akuzohen se në bashkëkryerje kanë planifikuar, organizuar, urdhëruar dhe drejtuar sulmin, i cili, sipas Prokurorisë, rezultoi me vrasje, tortura, marrje peng dhe shkatërrim të objekteve civile.
Gjashtë të tjerë – Dragan Živanović, Obrad Stevanović, Ljubinko Cvetić, Branko Đurić, Ilija Trajković dhe Milenko Božović – akuzohen se kishin autoritet dhe kontroll efektiv mbi forcat dhe, megjithëse kishin dijeni ose arsye të mjaftueshme për të ditur për krimet, nuk ndërmorën masa për t’i parandaluar apo ndëshkuar ato.
Të gjithë të pandehurit ndodhen jashtë juridiksionit të Kosovës dhe procedura ndaj tyre do të zhvillohet në mungesë. Prokuroria ka propozuar dëgjimin e dhjetëra dëshmitarëve dhe administrimin e një numri të madh provash, përfshirë raporte autopsie, fotografi, materiale nga Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë dhe prova të mbledhura në vendngjarje.
Në përfundim, Prokuroria e cilëson sulmin si një operacion të planifikuar dhe të organizuar, të motivuar nga urrejtja etnike dhe me qëllim terrorizimin e popullsisë civile dhe spastrimin e zonës.
Hetimet për rastin kanë zgjatur për vite, ndërsa në qershor të këtij viti Prokuroria Speciale kishte njoftuar se rasti po trajtohej me prioritet dhe se aktakuza ishte drejt finalizimit.
Reporteri.net është gazetë online e lajmeve nga vendi dhe bota. Qëllim kryesor ka informimin e drejtë, të paanshëm dhe të shpejtë. Reporteri.net, në pronësi të “R Media L.L.C.”, është themeluar në mars të vitit 2019 dhe drejtohet nga gazetarët Bekim Kabashi dhe Mentor Gjergjaj.
E-Mail: info@reporteri.net
Marketing: marketing@reporteri.net
Adresa: Rr. UÇK, Nr. 102/11 10000 Prishtinë, Kosovë
