Një studim i thelluar i revistës prestigjioze britanike “The Economist” analizon evolucionin e modeleve kryesore të Inteligjencës Artificiale (IA) dhe paralajmëron: shenjat dalluese tradicionale të tekstit të gjeneruar nga robotët po zhduken, duke e bërë rolin e redaktimit njerëzor më kritik se kurrë.

Në një analizë editoriale të publikuar së fundmi, prestigjiozja The Economist ngre një pyetje thelbësore për të ardhmen e komunikimit dhe gazetarisë, përcjell Reporteri.net.

Si po ndryshon mënyra se si shkruajnë modelet e inteligjencës artificiale dhe çfarë do të thotë kjo për krijuesit njerëzorë?

Përfundimi kryesor i studimit është i qartë: ndërsa algoritmet po përmirësohen me shpejtësi të madhe dhe po i afrohen prozës njerëzore, barra kryesore zhvendoset nga shkrimi i thjeshtë te gjykimi redaktues i njeriut.

Studimi me 1.2 milionë fjalë: Si u testuan ChatGPT, Claude, Gemini dhe Grok
Për të kuptuar evolucionin gjuhësor të inteligjencës artificiale, The Economist kreu një eksperiment të gjerë sasior dhe cilësor:

Korpus masiv: U analizuan 55,940 fjali dhe mbi 1.2 milionë fjalë.

Modelet e përfshira: U testuan 14 versione të katër platformave më të mëdha botërore: ChatGPT (OpenAI), Claude (Anthropic), Gemini (Google) dhe Grok (xAI).

Baza krahasuese: Tekstet e krijuara nga makinat u ballafaquan me shkrime të mirëfillta njerëzore nga vetë The Economist, media të njohura si The New York Times, The Washington Post, CNN, si dhe fragmente nga romane të suksesshme të periudhës 1950–2022.

Shenjat e vjetra po zbehen: Çfarë zbuloi hulumtimi?
Deri vonë, dallimi i një teksti të prodhuar nga IA bëhej lehtësisht përmes disa klisheve standarde: përdorimit të tepruar të vizave ndarëse (em-dashes —), fjalëve si “delve” apo “leveraging”, si dhe strukturave të ngurta. Mirëpo, përditësimet e fundit programore po i ndryshojnë këto sjellje:

Shenjat e pikësimit: Miti se të gjitha IA-të përdorin viza të gjata ndarëse nuk qëndron më. Për shembull, përditësimet e fundit të ChatGPT tregojnë një rënie drastike të tyre, ndërsa vetëm Claude vijon t’i përdorë më shumë se autorët njerëzorë.

Fjalitë e gjata dhe mungesa e pikësimit të imët: Modelet priren të përdorin më pak presje, pikëpresje apo kllapa, duke krijuar fjali të gjata të lidhura vazhdimisht me lidhëzën “dhe” (and).

“Fjalori pretencioz” (Sindroma e George Orwell-it): Ashtu siç paralajmëronte dikur shkrimtari George Orwell për autorët që vishen me terma të ndërlikuar për t’u dukur inteligjentë, edhe IA ka prirjen të zgjedhë fjalë me rrënjë latine e greke në vend të shprehjeve të drejtpërdrejta e të qarta.

Mungesa e zërave realë: Tekstet e gjeneruara shpesh nuk përmbajnë citime të drejtpërdrejta nga ekspertë të botës reale, duke prodhuar një ndjesi artificiale sigurie (synthetic certainty).

Pse gjykimi njerëzor mbetet i pazëvendësueshëm?
Përmirësimi i modeleve të IA-së nuk nënkupton domosdoshmërisht se ato krijojnë prozë të shkëlqyer. Analiza vëren se teksteve të makinerive shpesh u mungon eleganca, qartësia e thellë mendore dhe origjinaliteti, duke mbetur kryesisht formulare.

Pikërisht këtu hyn në lojë redaktori njerëzor:

Sfidimi i frazave boshe: Identifikimi dhe heqja e fjalive që tingëllojnë bukur, por nuk thonë asgjë thelbësore.

Verifikimi i fakteve: Zhveshja e tekstit nga “siguria sintetike” dhe kontrolli i saktësisë së provave.

Përshtatja e tonit: Modulimi i stilit dhe ritmit për lexuesin e vërtetë, duke hequr përsëritjet dhe zhargonin e panevojshëm.

Inteligjenca Artificiale mund të përgatisë me lehtësi draftin e parë të një artikulli apo raporti, por besueshmëria, thellësia dhe eleganca e produktit final do të varen tërësisht nga mprehtësia dhe dora e redaktorit njerëzor. /Reporteri.net